گفتمان سكولاريسم و لاييسيته نزد جبهه ملي چهارم

سكولاريسم و لاييسيته دو مفهوم در علوم سياسي هستند كه معمولاً به جاي يكديگر به كار مي روند. اما اين دو مفهوم به رغم شباهت هايشان، داراي وجوه افتراق بسياري هستند. سكولاريسم نوعي جهان بيني فلسفي ناظر بر مادي نگريستن و تبيين اين جهاني امور و پديده هاي طبيعي، سياسي و اجتماعي است كه البته خود به شاخه هايي تقسيم مي گردد، ولي لاييسيته يك نوع حكومت است كه در آن نهاد دين و دولت از يكديگر تفكيك مي شوند و دولت در مسائل مربوط به مذهب و امور اعتقادي بي طرف است. با توجه به اين امر، مقالۀ حاضر به منظور فهم نسبت جبهۀ ملي چهارم با اين دو گفتمان، به تحليل و تفسير مواضع اين جريان سياسي مي پردازد تا بدين طريق، راهي به تبيين چگونگي همراهي آن با جريان روحاني ـ مذهبي در آستانۀ انقلاب اسلامي بيايد و به اين سؤال پاسخ دهد كه چرا جبهۀ ملي به رغم مشي سكولار و لاييسيته اش، به برخي از مؤلفه هاي دين گرايانۀ جمهوري اسلامي تن داد. نتايج مقاله نشان مي دهند جبهۀ ملي چهارم همانند اسلاف خود، يعني جبهه هاي موسوم به اول تا سوم، قرابتي با گفتمان سكولاريسم نداشت و به رغم استثناهايي، در مجموع به لاييسيته پايبندي كلي داشت. اين جريان چه پيش و چه پس از انقلاب، به رغم اتكا به مذهب در تحليل مسائل سياسي و اجتماعي، با پيوند مستقيم نهاد دين و دولت يا همان حكومت روحانيون مخالف بود. با اين حال، همين نزديكي حداقلي به مذهب از يك سو و عدم پافشاري رهبر مذهبي جنبش بر حكومت روحانيون در مقطع انقلاب از سوي ديگر، زمينۀ همكاري دو جريان را در آن عصر فراهم كرد.