تعيين كارايي بازارهاي هدف صادراتي زعفران با توجه به رويكرد سياستي ايران

با وجود كاربرد بسيار گسترده از مدل هاي جاذبه مرزي تصادفي براي تعيين كارايي بازارهاي هدف صادراتي، به نظر مي رسد اين الگو براي كشورهايي كه دچار تحريم ها و مداخله‌هاي دولت با هدف‌هاي غيراقتصادي است مناسب نباشد. هدف اين پژوهش اصلاح الگوي مزبور براي اقتصاد هايي مانند ايران است كه در آن مداخله‌هاي داخلي و خارجي موجب محدوديت هاي زيادي در صادرات مي باشد. در اين بررسي و ارزيابي  براي تعيين كارايي صادرات زعفران ايران از داده هاي پانل 39 بازار هدف در دوره زماني 2020-2001 استفاده شده است. بدين منظور الگوي جاذبه مرزي تصادفي اصلاح شده براي سنجش كارايي بكار گرفته شده است.  در اين كار محدوديت‌هاي حاكم بر سياست خارجي يك كشور در زمينه تجارت مورد توجه قرار گرفت. در الگوي پيشنهادي متغيرهاي بحران، رابطه‌هاي سياسي سياسي دوستانه و تحريم اقتصادي، كه در اغلب بررسي‌هاي گدشته به صورت عدد موهومي وارد شد، با استفاده از روش و فن منطق فازي بررسي شد. نتايج نشان داد كه صادرات ايران به هيچ ‌يك از كشورها داراي كارايي 100 درصد نمي‌باشد. طي بازه زماني بلندمدت، بيشترين ميزان كارايي زعفران ايران در بازار كشورهاي اسپانيا، قطر، بحرين و امارات و كمترين آن مربوط به كشورهاي ويتنام، عمان، پاكستان و افغانستان بوده است. همچنين نتايج نشان داد كه توان بالقوه (پتانسيل) قابل توجهي براي صادرات زعفران ايران وجود دارد. بيشترين توان بالقوه صادرات و شكاف صادرات ايران مربوط به كشور امارات متحده عربي است.