تحليل سازوكارهاي ارتباط اثربخش بين تحقيقات و ترويج در نظام نوين ترويج كشاورزي ايران

ارتباط بين تحقيقات و ترويج، همواره به‌عنوان يكي از موضوعات مهم و چالش‌برانگيز در نظام‌هاي نوآوري كشاورزي به‌شمار مي‌رود. با اجراي طرح نظام نوين ترويج كشاورزي، ارتباط بين اين دو بخش به‌عنوان يك مؤلفه مهم مورد توجه قرار گرفت. هدف كلي تحقيق پيمايشي حاضر كه در سال‌هاي 1400 تا 1401 انجام شد، تحليل سازوكارهاي ارتباط اثربخش بين تحقيقات و ترويج در نظام نوين ترويج كشاورزي بود. جامعه آماري پژوهش، مروجان (1113 نفر) استان‌هاي البرز، فارس، سيستان و بلوچستان و لرستان بودند. حجم نمونه بر اساس جدول كرجسي و مورگان، 291 نفر برآورد شد كه با استفاده از روش نمونه‌گيري طبقه‌اي با انتساب متناسب انتخاب شدند. ابزار گردآوري داده‌ها، پرسشنامه‌اي محقق‌ساخت بود كه روايي آن از طريق نظرخواهي از متخصصان (روايي صوري) و روايي سازه‌اي و پايايي آن از طريق آلفاي كرونباخ و پايايي تركيبي تأييد شد. تجزيه و تحليل داده‌ها توسط نرم‌افزارهايSPSS نسخه 22 و Smart PLS نسخه 3 انجام شد. رتبه‌بندي سازوكارهاي ارتباط اثربخش بين تحقيقات و ترويج نشان داد كه سازوكارهاي «انگيزشي» و «نظارت و ارزيابي» به‌ترتيب با ميانگين 85/3 و 80/3 در بالاترين و سازوكارهاي «ساختاري-كاركردي» و «مشاركتي» به‌ترتيب با ميانگين 66/3 و 67/3 در پايين‌ترين رتبه‌ها قرار گرفتند. همچنين، نتايج حاصل از تحليل عاملي تأييدي نشان داد كه اين سازوكارها داراي هشت مؤلفه اصلي «انگيزشي»، «مشاركتي»، «زيرساختي-پشتيباني»، «قانوني-سياستگذاري»، «ساختاري–كاركردي»، «نظارت و ارزيابي»، «ارتباطي» و «آموزشي–توانمندسازي» بودند كه همگني و پايايي معرف‌ها مورد تأييد قرار گرفت كه مؤلفه‌هاي «ارتباطي» و «انگيزشي» به‌ترتيب داراي بيشترين و كمترين مقدار ضريب استاندارد بودند (964/0 و 786/0). بر اين اساس، به‌منظور بهبود ارتباط بين تحقيقات و ترويج، سازوكارهايي چون: انگيزه‌هاي مادي و معنوي، مشاركت در فرآيند برنامه‌ريزي چندسطحي، بهره‌گيري از ظرفيت‌هاي بخش غيردولتي، برنامه‌هاي آموزشي و توانمندسازي، اصلاحات ساختاري، فراهم نمودن امكانات و زيرساخت‌هاي لازم و استفاده از فناوري اطلاعات و ارتباطات پيشنهاد مي‌شود.