تاثير تغيير اقليم بر پراكنش جغرافيايي پسته به عنوان محصولي راهبردي در مناطق روستايي

پسته يكي از محصولات مهم اقتصادي ايران و جهان است. سرعت تغييرات اقليمي طي يك دهه اخير به ‌طور ملموسي افزايش يافته به‌طوري كه حجم زيادي از باغ‌هاي پسته ايران از اين تغييرات جوي خسارت ديده‌اند. اقليم به‌عنوان محدوديت اصلي در گسترش گياهان محسوب مي‌شود. در همين ارتباط كلايمكس يكي از پيشرفته‌ترين مدل‌ها براي پيش‌بيني دامنه پراكنش گونه‌هاي گياهي است. در اين پژوهش از اطلاعات منابع علمي، فاكتورهاي رشدي (دماي پايه، حداقل و حداكثر بهينه و درجه روز رشد)، نياز سرمايي و شاخص‌هاي تنش (سرما، خشكي و رطوبت) استخراج شده و سپس، با ورود اطلاعات به نرم‌افزار كلايمكس، نقشه پراكنش پسته ايران و جهان در روستاهاي ايران و جهان در شرايط كنوني و تغيير اقليم تا سال 2080 به-دست آمد. بر اساس نتايج حاصل، پسته پتانسيل كشت در روستاهاي بخش‌هايي مانند ايران، بخشي از شرق چين، آسياي مركزي، جمهوري آذربايجان، گرجستان، ارمنستان، قسمت‌هايي از جنوب غربي روسيه، اوكراين، تركيه وايالات متحده آمريكا را دارد. بر اساس نقشه‌هاي حاصل از كلايمكس پيش‌بيني شد با تغيير اقليم بخش‌هايي از چين، تركيه، آمريكا و قسمت‌هاي اروپاي شرقي، مستعد كشت پسته خواهند شد. بر طبق نتايج نقشه‌هاي حاصل از كلايمكس، تغيير اقليم باعث محدوديت گسترش پسته در قسمت‌هاي جنوبي استان خراسان جنوبي و كرمان خواهد شد و از سويي ديگر روستاهاي جنوبي، روستاهاي غربي و شمال غرب ايران مستعد گسترش اين محصول خواهند شد. با توجه به ارزش اقتصادي پسته، كشت اين گياه در مناطق روستايي ايران رو به افزايش است، تحقيق حاضر تناسب اقليمي مناطق مختلف روستايي كشور را با نيازهاي زيستي پسته بررسي كرده و نقاط مستعد كشت آن در شرايط كنوني و تغيير اقليم براي كشاورزان، كارشناسان و مديران بخش كشاورزي مشخص مي كند.