دلايل هنجاري احسان و نيكي به ديگران از ديدگاه قرآن و حديث

احسان در قرآن و حديث، معاني و كاربردهاي بسيار دارد كه «نيكي به ديگران» يكي از آن‌هاست. از مهم‌ترين مسائل فلسفۀ اخلاق، هنجارهاي اخلاقي بوده كه به دنبال ملاك و معيار قاعدۀ عمل براي يافتن نظريۀ اخلاقِ هنجاري در زمينۀ احسان و نيكي به ديگران است. اين پژوهش با تكيه بر قرآن و حديث و با روش توصيفي _ تحليلي در پي اين است كه در اخلاق قرآن و حديث، معيار اساسي و قاعدۀ عمل براي مسئوليت نيكوكارانه چيست؟ آيا نيكي به ديگران به‌خاطر نتايج اعمال نيك است يا احسان به مثابۀ قاعده و وظيفه‌اي عقلي يا الهي است يا فضيلتي است كه عامل اخلاقي بايد بدان متلبس گردد؟ دستاورد پژوهش حاضر حاكي از آن است كه در قرآن و حديث نبايد به دنبال تك‌معيار براي اخلاق نيكوكاري بود، بلكه شواهدي بر ملاك‌ها و معيارهاي مختلف وجود دارد. در برخي موارد، پيامدهايي را به خود، ديگري يا همگان، توجه مي‌دهد و گاهي به وظايف و در جايي ديگر به فضايل توجه شده است.