بررسي پاسخ‌هاي مفسران شيعه به شبهه ناسازگاري آيۀ 96 اعراف با برخورداري غيرمؤمنان از نعمت‌ها

براساس آيۀ 96 سورۀ اعراف مي‌توان رابطه‌اي معنادار ميان ايمان و تقوا و برخورداري از بركت‌هاي آسماني و زميني برقرار دانست؛ اما وجود جوامعي از افراد مؤمن و باتقوا ولي محروم و افراد غيرمومن اما متنعم، با ظاهر آيه ناسازگار بوده و شبهه ايجاد كرده است. از بررسي تفسيرهاي شيعي شش پاسخ به اين شبهه قابل برداشت است كه به دو بخش ايجابي و سلبي تقسيم مي‌شوند. پاسخ‌هاي ايجابي مواردي مانند اختصاص آيه به زمان و مورد خاص، استدراجي بودن برخورداري غيرمؤمنان و تأمل در معناي ايمان و تقوا و پاسخ‌هاي سلبي مواردي مانند انكار برخورداري غيرمؤمنان از بركات آسماني و زميني، انكار برخورداري غيرمؤمنان از بركات معنوي و انكار برخورداري كامل غيرمؤمنان از بركات را شامل مي ‌شود. هريك از اين پاسخ‌ها به نوبۀ خود ارزشمند است و بخشي از شبهه را پاسخ مي ‌دهد؛ اما براي حل كامل و همه‌ جانبۀ شبهه پاسخي جامع‌تر لازم است. ازاين‌رو با لحاظ كردن بخش‌هايي از پاسخ‌هاي يادشده و تأمل در معنا و مصاديق بركات كوشيده شده پاسخي جديد ارائه شود. در اين پاسخ، مراتب متعدد مقامات معنوي و معارف الهي از جمله بركات آسماني معرفي شده و براي تقوا نيز معنايي گسترده و داراي مراتب مختلف در نظر گرفته شده است؛ چنان كه همۀ گناهان اعم از گناهان ذكرشده در متون ديني و غير آن را دربر بگيرد. براين‌ اساس، اگرچه غيرمؤمنان از برخي مراتب بركت‌هاي آسماني محروم مي‌شوند، از برخي مراتب بركت‌هاي زميني بهره‌مندند و مؤمنان نيز اگرچه از برخي مراتب بركات زميني محروم‌ اند، از بركات آسماني بهره‌ها مي‌برند. پژوهش حاضر با روش توصيفي_ انتقادي سامان يافته است.