بررسي جامعه‌شناختي ادراك فساد در ايران

فساد پديده‌اي فراگير و مسئله‌اي جهاني است كه با درجات متفاوتي از نوع، شدت و عموميت در تمامي كشورهاي جهان ديده مي‌شود. موضوع فساد به دليل هزينه‌هاي اقتصادي و اثرات ويرانگر آن بر روندهاي توسعه و كيفيت حكمراني، بسيار موردتحقيق قرار گرفته است. باوجوداين به دليل دشواري‌هاي «واقعيت‌سنجي فساد»، روش رايج در مطالعۀ اين پديده اندازه‌گيري «ادراك فساد» است. در اين راستا مقالۀ حاضر با هدف سنجش ادراك فساد در ايران و تحليل علل و پيامدهاي آن به اجرا درآمد. ازنظر روشي اين مطالعه به شيوۀ اسنادي و با تحليل ثانويۀ داده‌هاي موج هفتم (2022-2017) پيمايش ارزش‌هاي جهاني به انجام رسيد كه آمارهاي آن در 64 كشور جهان ازجمله ايران در سال 2020 گردآوري شد. يافته‌هاي تحقيق برحسب شاخص ادراك فساد، بيانگر رواج زياد فساد مالي و اداري در كشور بود. يافته‌هاي تبييني نشان داد كه ادراك ايرانيان از فساد برحسب متغيرهاي «تحصيلات»، «اندازۀ جمعيت»، «ميزان پس‌انداز» و شاخص‌هاي «فقر معيشتي»، «عضويت در نهادهاي مذهبي»، «دين‌باوري» و «گرايش رسانه‌اي» متفاوت است. نتايج همچنين گوياي اين بود كه پيامدهاي ادراك فساد علاوه بر آسيب‌هاي اجتماعي مانند «نارضايتي اجتماعي» و «احساس ناامني»، عمدتاً معطوف به پيامدهايي است كه نظام سياسي را هدف قرار مي‌دهد.