پيش‌ران‌هاي مؤثر بر تغيير ارزش‌هاي اجتماعي معطوف به حكومت مطلوب در ايران امروز

مسئلۀ اين تحقيق آينده پژوهانه، شناسايي تغييرات در حوزۀ ارزش‌هاي اجتماعي معطوف به حكومت مطلوب (يافتن اين ارزش‌ها در جامعۀ امروز ايران و نيز بازنمود و اولويت‌بندي پيش‌ران‌هاي مؤثر بر تغيير آن‌ها) در دهۀ پيش‌روست. از لحاظ روش‌شناسي، اين تحقيق، پژوهشي آينده‌پژوهانه و كاربردي، بر مبناي پارادايم واقع‌گرايي انتقادي به شمار مي‌رود و براي انجام آن، از روش‌هاي تحليل محتواي كيفي، محيط‌شناسي و مدل S.T.E.E.P.V، تحليل تأثير متقابل، تكنيك‌هاي مطالعۀ كتابخانه‌اي، كدگذاري باز، پانل خبرگان، پرسشنامه، ماتريس تأثيرات متقابل و نرم‌افزار ميك‌مك و نمونه‌گيري هدفمند، گلوله‌برفي و متخصصان دردسترس استفاده شده است. در پاسخ به پرسش نخست، دموكراسي، شايسته‌سالاري، عملكرد مطلوب، شفافيت، قانون‌مندي، پاسخ‌گويي، مشروعيت عقلاني حكومت، توسعۀ همه‌جانبه و حل مسائل، رفاه، امنيت، وجود نهادهاي مدني، جريان آزاد اطلاعات و امكان مشاركت و مطالبه‌گري، كاهش فساد، عدالت و آزادي در حوزه‌هاي مختلف، استقلال و منزلت بين‌المللي، ارزش‌هاي اجتماعي موجود (از ديدگاه مردم) معطوف به حكومت مطلوب شناسايي شدند. در پاسخ به پرسش دوم، يافته‌ها نشان داد سه پيش‌ران «ظهور طبقۀ اشرافي بعد از جنگ و آشكارشدن نمادها و نشانه‌هاي ثروت و تقابل آن با ارزش‌هاي انقلاب 57»، «نبود فضاي مناسب براي بيان خواسته‌هاي مردم و عدم تحقق خواست‌ها و مطالبات آن‌ها در قوانين، ساختار و بافتار حكومت» و «قرائت و برداشت راديكال و بنيادگرايانه از دين توسط حكومت»، كليدي‌ترين متغيرهاي سيستم و تأثيرگذارترين پيش‌ران‌ها بر تغيير ارزش‌هاي اجتماعي معطوف به حكومت مطلوب هستند. علاوه‌براين، هفت پيش‌ران «نبود مؤلفه‌هاي حكمراني مطلوب (دموكراسي، توسعه، قانون‌مداري)»، «وجود تبعيض، نابرابري و بي‌عدالتي (ديني، جنسيتي، طبقه‌اي، مكاني و قومي)»، «پنهان‌كاري، دروغ‌گويي، ريا و عدم شفافيت در رفتار و گفتار مسئولين»، «كاهش نقش نخبگان متخصص و افزايش نقش طرفداران غيرمتخصص (حكومت)» «وجود فساد (اداري، اقتصادي و سياسي)»، «عملكرد نامطلوب و عدم كارايي ساختارهاي سياسي و اداري» و «انواع شكاف‌ها (اعتقادي، جنسيتي، نسلي، سياسي، فرهنگي، اجتماعي و اقتصادي)» از اين پتانسيل برخوردارند كه به زمرۀ پيش‌ران‌هاي كليدي مؤثر بر تغيير ارزش‌ها بپيوندند و جهت و شدت ارزش‌هاي يادشده و درنتيجه آيندۀ پيش رو را متفاوت‌تر رقم بزنند.