مطالعه واكنش برخي از ژنوتيپ‌هاي كنجد به تنش خشكي در شرايط آب و هوايي مهران

منطقه مهران از مناطق كشت كنجد در كشور مي باشد. هدف از اين مطالعه كشت ارقام كنجد در منطقه مهران در سال زراعي 1401 در شرايط آبي و تنش خشكي به منظور شناسايي ارقام برتر از لحاظ عملكرد و متحمل به تنش خشكي است. 14 رقم كنجد به صورت كرت هاي خرد شده در قالب طرح پايه بلوك هاي كامل تصادفي با سه تكرار در مزرعه تحقيقات كشاورزي دانشگاه ايلام در مهران كاشته شد. عامل اصلي شامل بدون تنش و تنش خشكي و عامل فرعي ژنوتيپ هاي كنجد بود. آبياري در محيط آبي براساس 100 و در محيط تنش براساس 200 ميلي متر تبخير از تشتك تبخير انجام شد. صفات اندازه گيري شده عملكرد اقتصادي، تعداد كپسول در بوته، تعداد شاخه فرعي، تعداد برگ، طول كپسول، عرض كپسول، وزن تر و خشك كپسول و ارتفاع بوته بودند. ژنوتيپ هاي مورد مطالعه از لحاظ كليه صفات تفاوت معني داري با يكديگر در هر دو محيط آبي و تنش داشتند. تنش بر كليه صفات به استثناي طول كپسول، تعداد برگ، تعداد كپسول در بوته و تعداد شاخه فرعي تأثير داشت. در شرايط آبي رقم يلووات بيشترين و رقم ناشكوفا كمترين عملكرد را داشتند. در شرايط تنش رقم هليل داراي بيشترين و ناز چند شاخه داراي كمترين عملكرد بودند. شاخص هاي GMP، STI و MP بيشترين همبستگي را با عملكرد در شرايط آبي و تنش داشتند و لذا به عنوان بهترين شاخص انتخاب شدند. با استفاده از باي پلات دشتستان2، شوين و هليل به عنوان ژنوتيپ هاي با عملكرد بالا در محيط بدون تنش و با تنش معرفي شدند.