بومي‌سازي و بيگانه سازي در ترجمه‌هاي كلارك و شهرياري از اشعار عرفاني حافظ

اشعار عرفاني حافظ از دشوارترين‌ها براي ترجمه به‌حساب مي‌آيند، زيرا براي درك كامل آن ها بايد فارسي زبان باشيد. مقاله حاضر به روش توصيفي-تطبيقي و با هدف شناسايي گرايش‌هاي بومي‌سازي و بيگانه سازي و ميزان ديده‌شدن نويسنده متن مبدأ در متن مقصد، به بررسي برخي از اشعار عرفاني حافظ كه توسط كلارك و شهرياري به انگليسي ترجمه شده اند، مي‌پردازد. در اين تحقيق 14 مورد از غزليات عرفاني حافظ به‌صورت تصادفي انتخاب شد و از نظر روش بومي‌سازي و بيگانه سازي در هر دو ترجمه مورد بررسي قرار گرفت كه از اين موارد 5 غزل در اين مقاله مورد تحليل قرار گرفته است. يافته‌ها نشان مي‌دهد كه هر دو مترجم از اين دو راهبرد، به ميزان متفاوت، در ترجمه‌هاي خود استفاده كرده‌اند. بر اساس نظريهُ نايدا، ترجمه شهرياري كه از روش بومي‌سازي به ميزان بيشتري استفاده كرده است براي مخاطب زبان مقصد طبيعي‌تر و قابل‌فهم‌تر مي باشد، اما تا آنجا كه به مسئله وفاداري به متن مبدأ مربوط مي‌شود، بيگانه سازي مناسب‌تر از بومي‌سازي است. به طور كلي، در ادبيات مورد بررسي، هيچ كدام از روش هاي بومي سازي و بيگانه سازي نتوانستند مفهوم اصلي ابيات را به طور كامل به متن مقصد منتقل كنند. بنابراين، استفاده از پاورقي در ترجمه براي انتقال كمال معنا و ذوق زيبايي شناسي در اشعار حافظ توصيه مي شود.