نسبت فرم و هندسه تزييناتِ آجريِ جداره‌هاي حياط اندرونيِ خانه‌هاي نيمه دومِ حكومتِ قاجار در تبريز با وضعيت معيشتي مالكين

شرايط اقتصادي در هر دوره تاريخي، يكي از عوامل تاثيرگذار بر نظام معماري و شهرسازي بوده و تزيينات به عنوان جزيي از معماري از اين قاعده مستثني نيستند. هدف اين پژوهش كه با روش تفسير تاريخي به انجام رسيده بررسي تاثير وضعيت معيشتي مالكين بر تزيينات آجري حياط اندروني خانه‌هاي قاجاري تبريز است. براي دستيابي به اين هدف تلاش شد به سوالي با اين مضمون پاسخ داده شود كه چه نسبتي بين فرم و هندسه تزيينات آجركاري با سطح اقتصادي زندگي مردم برقرار است؟ با تقسيم خانه‌ها به دو طيف مربوط به قشر مرفه و عادي، با مشاهدات ميداني به بررسي تزيينات آجري - نماي حياط‌هاي اندروني آن‌ها از دو منظر فرم اجرا و هندسه كلي پرداخته شده و سپس نسبت بين اين تزيينات با سطح معيشتي مالكان بررسي شد. طبق يافته‌هاي پژوهش از منظر فرم اجرا، الگوهاي تكرارشونده جزو الگوهاي مشترك بين هردو قشر بوده است. الگوهاي گسترش‌يافته تنها مختص قشر مرفه جامعه آماري بوده و الگوهاي واحد و الگوهاي چندتايي نيز غالباً در خانه‌هاي قشر مرفه به‌كار رفته‌است. از بعد فرم هندسي نيز چند الگوي هندسي مشخص مابين هر دو قشر مشترك بوده و برخي الگوها هم مشخصاً به يك قشر خاص تعلق داشته است. در نهايت اين نتيجه كلي حاصل شد كه تمايزاتي بين الگوهاي تزييناتي دو قشر وجود دارد كه هيچ يك از نمونه ها به سمت خلق الگوهاي غير‌معمول و استفاده افراطي از آن‌ها گام برنداشته و به نحوي نيست كه اقشار مختلف جامعه را از هم جدا كند و نمايانگر شكاف طبقاتي ميان آنها باشد.