مقايسه اثربخشي درمان مبتني بر پذيرش و تعهد و ذهن ‌آگاهي بر كنترل عواطف نوجوانان داراي رفتارهاي خود آسيب‌رسان

زمينه: مطالعات نشان مي‌دهد احساسات و عواطف در شروع و حفظ رفتارهاي خودآسيب‌رسان نوجوانان نقش دارند. با وجود اينكه در پيشينه‌ي تحقيقات به اثرات مثبت درمان پذيرش و تعهد و ذهن‌آگاهي بر مشكلات روانشناختي نوجوانان اشاره دارد، اما در زمينه كاربرد اين دو روي‌آورد درماني بر روي جامعه تحقيق شكاف تحقيقاتي وجود دارد. هدف: پژوهش حاضر با هدف مقايسه اثربخشي درمان مبتني بر پذيرش و تعهد و ذهن‌آگاهي بر كنترل عواطف نوجوانان داراي رفتارهاي خودآسيب‌رسان انجام شد. روش: روش پژوهش شبه‌آزمايشي با طرح پيش‌آزمون - پس‌آزمون و پيگيري دو ماهه انجام شد. جامعه‌آماري پژوهش شامل تمامي دانش‌آموزان دختر مدارس دولتي دوره متوسطه اول منطقه 1 شهر تهران در سال تحصيلي 99-98 بود. 60 نفر با روش نمونه‌گيري خوشه‌اي مرحله‌اي انتخاب و به صورت تصادفي در دو گروه آزمايش و يك گروه گواه (هرگروه 20 نفر) قرار گرفتند. گروه آزمايش اول و دوم هريك 8 جلسه تحت درمان پذيرش و تعهد، و درمان ذهن‌آگاهي قرار گرفتند. ابزار پژوهش شامل سياهه خودگزارشي رفتارهاي خودآسيب‌رسان (كلونسكي و گلن، 2009) و مقياس كنترل عواطف (ويليامز و همكاران، 1997) بود. تحليل داده‌ها با روش تحليل كوواريانس چند متغيره و آزمون t همبسته بوسيله نرم‌افزار 23-SPSS انجام شد. يافته‌ها: در مرحله پس‌آزمون هر دو روش مداخله بر كنترل عواطف نوجوانان تأثير معناداري داشت (P 0.01). در مرحله پيگيري نيز دو مداخله به صورت معناداري موجب بهبود كنترل عواطف نوجوانان شد. اما بين ميزان اثربخشي درمان مبتني بر پذيرش و تعهد و ذهن‌آگاهي تفاوت معناداري وجود نداشت. نتيجه‌گيري: نتايج نشان داد درمان مبتني بر پذيرش و تعهد از طريق پذيرش احساسات و جلوگيري از اجتناب تجربه‌اي و شكل‌دهي به عمل‌متعهدانه و عادات سالم و همچنين آموزش ذهن‌آگاهي به واسطه بالا بردن آگاهي نسبت به زمان حال، از طريق بهبود فرآيند تفكر، شناسايي و اصلاح باورهاي شناختي منفي و ارائه پاسخ­هاي شناختي مناسب بر بهبود كنترل عواطف نوجوانان داراي رفتارهاي خودآسيب رسان كمك كرده است.