بررسي اثربخشي توانبخشي شناختي كنترل مهاري بر كاركردهاي اجرايي سرد، حافظه فعال و انعطاف‌پذيري شناختي در كودكان داراي اختلال كمبود توجه/فزون كنشي

زمينه: كاركردهاي اجرايي سرد، حافظۀ فعال و انعطاف‌پذيري شناختي از جمله كاركردهاي اصلي شناختي هستند كه در اختلال كمبود توجه/فزون كنشي نقش دارند. توانبخشي شناختي به‌عنوان يك روش درماني مؤثر و غيردارويي در بهبود و ارتقاء كاركردهاي شناختي در طيف وسيعي از اختلالات رواني و رفتاري مطرح‌شده است، اما اثربخشي توانبخشي شناختي كنترل مهاري بر كاركردهاي اجرايي سرد كودكان داراي اختلال كمبود توجه/فزون كنشي، كمتر مورد مطالعه قرارگرفته است.هدف: هدف پژوهش حاضر بررسي اثربخشي توانبخشي شناختي كنترل مهاري بر كاركردهاي اجرايي سرد مانند حافظه فعال، انعطاف‌پذيري شناختي در كودكان داراي اختلال كمبود توجه/فزون كنشي بود.روش: طرح پژوهش نيمه آزمايشي از نوع پيش‌آزمون، پس‌آزمون و پيگيري با گروه گواه بود. جامعه آماري پژوهش شامل دانش‌آموزان دختر و پسر ۷ تا ۱2 سال مقطع ابتدايي شهر تهران در سال تحصيلي 1401-1400 بود كه مبتلابه اختلال كمبود توجه/فزون كنشي بودند. نمونه آماري شامل 30 دانش‌آموز بود كه با روش نمونه‌گيري هدفمند انتخاب شدند و به‌طور تصادفي در گروه آزمايش و گواه جايگزين شدند. براي جمع‌آوري اطلاعات از پرسشنامه اسنپ (SNAP-IV، سوانسون، نولان و پلهام،1980)، آزمون رايانه‌اي چند محرك پيشين (N-BACK، كرچنر، ۱۹۵۸) و آزمون رايانه‌اي ويسكانسين (WSCT، گرانت و برگ، 1948) استفاده شد. براي تجزيه‌وتحليل داده‌ها نيز از آزمون تحليل واريانس آميخته با اندازه‌گيري مكرر و نرم‌افزار SPSS24 استفاده شد. يافته ها: نتايج نشان داد در عملكرد گروه‌ آزمايش و گروه گواه در مؤلفه‌هاي حافظه فعال و انعطاف‌پذيري شناختي تفاوت وجود دارد (0/05  P). نتيجه‌گيري: به نظر مي‌رسد تكاليف ساختاريافته با هدف تقويت مهار تداخل و پاسخ به بهبود كاركردهاي اجرايي سرد، حافظه فعال و انعطاف‌پذيري شناختي دانش‌آموزان با اختلال نقص توجه/بيش فعالي كمك مي‌كند