مقايسه‌ي اثربخشي توان‌بخشي شناختي و شناخت درماني مبتني بر ذهن‌آگاهي بر بهبود توجه انتخابي دانش‌آموزان داراي اختلال يادگيري‌خاص

زمينه: اختلال يادگيري مهم ترين علت عملكرد ضعيف تحصيلي محسوب مي‌شود و هرساله تعداد زيادي از دانش آموزان، به اين علت در فراگيري مطالب درسي دچار مشكل مي‌شوند، اين مشكلات عمدتاً به علت ضعف در كاركردهاي اجرايي مانند كمبود توجه انتخابي مي‌باشد، تاكنون پژوهشي به بررسي اثربخشي دو روش توانبخشي‌شناختي و شناخت‌درماني مبتني بر ذهن‌آگاهي بر بهبود توجه انتخابي دانش آموزان داراي اختلال يادگيري خاص نپرداخته است و خلاء پژوهشي در اين زمينه مشهود است. هدف: هدف پژوهش حاضر، مقايسۀ اثربخشي توانبخشي‌شناختي و شناخت‌درماني مبتني بر ذهن‌آگاهي بر بهبود توجه انتخابي دانش آموزان داراي اختلال يادگيري خاص بود. روش: اين پژوهش از نوع نيمه آزمايشي با طرح پيش‌آزمون - پس‌آزمون، پيگيري، با دو گروه آزمايش و يك گروه گواه است، جامعه آماري، تمامي دانش آموزان مقطع ابتدايي (پايۀ اول تا ششم) مراكز اختلالات يادگيري شهر زنجان در سال تحصيلي 1401-1400 بود كه 60 نفر به شيوه نمونه‌گيري در دسترس انتخاب و به‌صورت تصادفي در گروه‌هاي‌ آزمايش و گواه (هر گروه،20 نفر) قرار گرفتند. گروه‌هاي‌ آزمايش به مدت 12 جلسه مداخلات توانبخشي‌شناختي و شناخت درماني مبتني بر ذهن‌آگاهي را دريافت‌‌ نمودند، داده‌ها با استفاده از آزمون رايانه‌اي استروپ (SCWT)‌ جمع‌آوري شد، براي تحليل داده‌ها از تحليل واريانس با اندازه‌گيري هاي مكرر، آزمون تعقيبي بنفروني و نرم افزار SPSS23  استفاده شد. يافته ها: بعد از ارائه مداخلات، ميزان توجه ‌انتخابي دانش‌آموزان داراي اختلال يادگيري‌خاص افزايش ‌يافت و بين نمرات پس‌آزمون گروه‌هاي آزمايش و گروه كنترل تفاوت معناداري وجود داشت (0/05 P˂) و از بين دو روش مداخله‌اي، روش توانبخشي‌شناختي، اثرگذاري بيشتري داشت. همچنين، بين پس‌آزمون و پيگيري گروهاي‌ آزمايش، تفاوت معني‌دار‌ي وجود نداشت. نتيجه‌گيري: برنامه توانبخشي‌شناختي و شناخت‌درماني مبتني بر ذهن‌آگاهي بر بهبود توجه‌انتخابي دانش‌آموزان داراي اختلال يادگيري خاص مؤثر بود، بنابراين، مسئولان مراكز ناتواني هاي يادگيري مي‌توانند از توانبخشي‌شناختي و شناخت‌درماني مبتني بر ذهن‌آگاهي به عنوان يك رويكرد درماني مؤثر و مقرون به صرفه، در جهت بهبود عملكرد شناختي دانش‌آموزان با اختلال يادگيري خاص استفاده كنند.