تجربه زيسته عوامل شناختي آسيب زا در روابط والد و نوجوان

زمينه: نوجواني مرحله اي از چرخه زندگي فرد است كه در طي آن يك جوان تغييرات و دگرگوني هاي همه جانبه جسمي، شناختي، اخلاقي، رفتاري و غيره را تجربه مي كند. يكي از اصلي ترين عناصر مؤثر براي گذر از اين دوران و كسب ويژگي هاي مطلوب در نتيجه اين تغييرات، خانواده است. به همين دليل ضرورت دارد تا عوامل شناختي آسيب زا در روابط والد و نوجوان را شناسايي كرد تا بتوان راهكارهايي به منظور بهبود روابط بين نوجوانان و والدين ارائه كرد. هدف: هدف پژوهش حاضر بررسي تجربه زيسته عوامل شناختي آسيب زا در روابط والد و نوجوان بود. روش: روش پژوهش حاضر آميخته از نوع اكتشافي بود. نمونه‌گيري در بخش كيفي به‌صورت هدفمند و با تكنيك شبكه متخصصان انجام شد كه 20 نفر در مصاحبه شركت كردند. جامعه آماري در بخش كمي تحقيق تمامي دانش آموزان متوسطه دوم در شهر شيراز بود كه تعداد 332 نفر به روش نمونه تصادفي ساده انتخاب شدند. ابزار مورد استفاده در بخش كيفي و كمي مصاحبه و پرسشنامه‌ي محقق ساخته است. تحليل داده‌هاي بخش كيفي بر اساس كدگذاري باز، انتخابي و نظري بود و داده‌هاي بخش كمي با استفاده از آمار توصيفي و استنباطي مورد تحليل قرار گرفت. در بخش كمي پژوهش، از تحليل عاملي تأييدي و مدل معادلات ساختاري در نرم‌افزار Smart PLS 3 استفاده شد. يافته ها: نتايج نهايي پژوهش بر مبناي مصاحبه‌ها نشان داد كه عوامل شناختي آسيب زا در روابط والد و نوجوان عبارتند از: 1) تفاوت نسلي؛ كمال گرا بودن والدين؛ عدم آگاهي والدين؛ عدم درك والدين؛ نظام ارزشي متفاوت؛ توقعات بيش از حد از همديگر؛ فاصله ادراكي والدين و نوجوانان . نتايج مدل معادلات ساختاري نشان داد كه عوال بر ارتباط والد و نوجوان تأثير منفي و معكوسي دارد. اما ساير عوامل تأثير معناداري نداشتند. نتيجه‌گيري: بر اساس يافته هاي اين پژوهش مي توان گفت كه شناسايي هر يك از عوامل آسيب زا روابط والد و نوجوان باعث مي شود كه ريشه هاي مشكلات بين والدين و نوجوانان شناسايي شود و در نتيجه بهبود يابد.