مدل ساختاري خود مراقبتي بيماران مبتلا به ديابت نوع 2 بر اساس نشانه‌هاي هيجاني و معنويت: نقش ميانجي شفقت به خود

زمينه: ديابت يك بيماري مزمن، رو به رشد و همراه با پيامدهاي جدي و مهم جسماني و رواني است. خودمراقبتي در كنترل اين بيماري بسيار حائز اهميت است و شناسايي عوامل مؤثر بر خودمراقبتي مانند نشانه‌هاي هيجاني، معنويت و شفقت به خود مي‌تواند ما را در كنترل بهتر اين نوع بيماري ياري كند. مرور پيشينۀ پژوهشي نشان مي‎دهد در حيطۀ خودمراقبتي ديابت نوع دو مطالعات اندكي وجود دارد، ازاين­رو مطالعۀ حاضر درصدد بررسي نقش شفقت به خود بر خودمراقبتي ديابت از طريق نشانه‌هاي هيجاني و معنويت است. هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسي مدل ساختاري رابطه خودمراقبتي بيماران مبتلا به ديابت نوع 2 بر اساس نشانه‌هاي هيجاني و معنويت با ميانجي‌گري شفقت به خود انجام شد. روش: طرح پژوهش حاضر توصيفي - همبستگي و از نوع مدل‌سازي معادلات ساختاري بود. جامعه‌‌آماري پژوهش شامل تمامي بيماران مبتلا به ديابت نوع 2 شهر تهران در سال 1400-1399 بود كه به روش نمونه‌گيري در دسترس، 423 نفر از بيمارستان‌هاي شريعتي، امام ­خميني‌(ره) و پلي‌كلينيك تخصصي سلامت و ديابت تابان انتخاب شدند. به ‌منظور جمع‌آوري داده‌ها از پرسشنامه‌هاي خودمراقبتي ديابت نوع 2 (نعمتي‌زاده و همكاران، 1400)، نشانه‌هاي هيجاني (واردنر و همكاران، 2010)، شفقت به خود (نف، 2003) و معنويت (پارسيان و دونينيگ، 2009) استفاده شد. همچنين داده‌هاي پژوهش با استفاده از روش مدل‌سازي معادلات ساختاري و نرم‌افزارهاي SPSS-24 وAMOS-24 تحليل شدند. يافته ­ها: يافته‌هاي اين پژوهش نشان داد اثركل نشانه‌هاي هيجاني (β=0.274, P 0.01)، معنويت (β=0.485, P 0.01 ) و شفقت به خود (P 0.01, 369) β=0/0) بر خودمراقبتي بيماران مبتلا به ديابت نوع دو در سطح 0/01 معنادار بود. همچنين نتايج نشان داد اثر غيرمستقيم نشانه‌هاي هيجاني (β=-0.164, P 0.01)، معنويت (β = 0.098, P 0.01 ) بر خودمراقبتي بيماران مبتلا به ديابت نوع دو در سطح 0/01 معنادار بود. بر اين اساس مشخص شد شفقت به خود اثر نشانه‌هاي هيجاني بر خودمراقبتي را به صورت منفي و اثر معنويت بر خودمراقبتي بيماران مبتلا به ديابت را به صورت مثبت و معنادار ميانجي‌گري مي‌كند. همچنين نتايج حاكي از آن بود كه متغيرهاي معنويت، نشانه‌هاي هيجاني و شفقت به خود در مجموع 51 درصد از واريانس خودمراقبتي را در مبتلابان به ديابت نوع 2 تبيين مي‌كنند. نتيجه ­گيري: با توجه به نتايج به دست آمده به نظر مي‌رسد شفقت به خود در رابطۀ بين نشانه‌هاي هيجاني و معنويت و خودمراقبتي بيماران مبتلا به ديابت نوع 2، نقش ميانجي دارد، ازاين ­رو افزايش خودشفقتي در اين بيماران مي‌تواند با كنترل نشانه‌هاي هيجاني منفي مانند افسردگي و اضطراب و افزايش معنويت در ارتقاي خودمراقبتي اين بيماران تأثيرگذار باشد.