آيا تلفظ مصوّت ‌هاي زبان فارسي در دوران معاصر تغيير كرده است؟

مبناي وزن عروضي شعر رسمي فارسي تمايز هجاهاي كوتاه و بلند است. تعداد و ترتيب هجاهاي كوتاه و بلند در همه مصراع هاي يك شعر بايد يكسان باشد. كوتاهي و بلندي هجاها خود ناشي از كوتاهي و بلندي مصوّت هاست. مصوّت هاي بلند سه تا هستند: «ا» (â)، «و» (u) و «ي» (i) و مصوّت هاي كوتاه نيز سه تا هستند: «ـَ» (a)، «ـُ» (o) و «ـِ» (e). امتداد هر مصوّت بلند قاعدتاً بايد دو برابر قرينه كوتاه آن باشد، امّا در زبان محاوره امروز مصوّت بلند مي تواند كوتاه تلفّظ شود و مصوّت كوتاه، بلند تلفّظ شود بدون اينكه هر مصوّت با قرينه خود اشتباه شود؛ زيرا امروز مصوّت ها علاوه بر تفاوت امتداد از لحاظ واجگاه نيز با هم متفاوتند. در نتيجه، امروز وزن عروضي رسمي با زبان فارسي ناسازگار و بيگانه به نظر مي رسد و اين سؤال مطرح است كه اين ناسازگاري از آغاز شعر عروضي رسمي فارسي وجود داشته است يا بعدها در اثر تحوّلات دستگاه صوتي زبان فارسي به وجود آمده است؟ بعضي از پژوهشگران اين عرصه به شق دوم معتقدند و نتايج مهمّ و وسيعي از اين باور خود به دست مي آورند كه اكثراً نادرست به نظر مي رسد. در مقاله حاضر اين مسئله به روش تحليلي - توصيفي مورد بررسي قرار گرفته و دلايلي در رد نظر اين گروه از پژوهشگران عرضه شده است.