گونه‌شناسي قرائات منقول از عاصم توسط ابان بن تغلب و تفاوت آن با قرائت حفص

ابان بن تغلب كه يكي از محدثان، لغت‌شناسان و قاريان مشهور شيعه در قرن دوم هجري به شمار مي‌آيد، قرائتي مخصوص به خود داشته و حتي كتابي با عنوان القرائات تأليف كرده بود. نقش او و قرائات منقول از او در فهم و تفسير قرآن بركسي پوشيده نيست. او قرائت خويش را بر قراء بزرگي چون عاصم عرضه كرده و ناقل قرائت آنها نيز بوده است. قرائت رايج قرائت حفص از عاصم است و ابان نيز قرائت خود را از عاصم داشته است. اينكه چه مقدار از قرائاتي كه ابان نقل كرده، قرائتي است كه از عاصم شنيده است، مشخص نيست، لكن در كتب تفسيري و به هنگام نقل قرائات مختلف، در برخي موارد تصريح شده كه ابان قرائت اين واژه را از عاصم نقل كرده است. پژوهش حاضر، با تتبع در منابع شيعه و سني اين موارد را احصا كرده است. مواردي كه اولاٌ تصريح شده كه ابان اين قرائت را از عاصم نقل كرده و ثانياً قرائت نقل‌شده با قرائت حفص، تفاوت دارد. با عنايت به نقل بي‌واسطه ابان از عاصم كه قرائت مشهور امروز، از طريق حفص به او مي‌رسد، بررسي تفاوت‌هاي نقل ابان و عاصم مي‌تواند در فهم و تفسير آيات راهگشا باشد. آنچه در اين‌ پژوهش احصا شده به جز يك مورد، مربوط به تفاوت در ساختمان واژه در دو بخش افعال و اسامي است كه ‌‌به‌صورت مجزا فهرست و تفاوت معنايي آن مختصراٌ بيان شده است.