رويكرد تفسير طبري به قرائات بويژه حفص از قرائت عاصم

گزينش قرائت قاريان هفت‌گانه توسط ابن‌مجاهد (324ق) و سپس گزينش قاريان ده‌گانه و چهارده‌گانه توسط عالمان دوره‌هاي بعد، اين قرائت‌ها را بر ديگر قرائات برتري داد، به حدي كه برخي از اهل‌تسنّن قرائت‌هاي هفت‌گانه و برخي ديگر، قرائت‌هاي ده‌گانه را متواتر پنداشتند. از آنجا كه اين دسته‌بندي‌ها براي قرائت‌ها و قاريان پس از ابن‌مجاهد رواج يافت، توجه به آثار مكتوب پيش از ابن‌مجاهد در اعتبارسنجي قرائت قاريان اهميت ويژه‌اي دارد؛ زيرا از دسته‌بندي‌هاي ابن‌مجاهد و ديگران متأثر نيست. يكي از آثار غني كه تحت تأثير دسته‌بندي‌هاي قرائي قرار نگرفته، تفسير جامع البيان از محمد بن جرير طبري (310ق) است. پژوهش حاضر با هدف كشف جايگاه قرائت‌ها نزد طبري و با روش مطالعۀ كتابخانه‌اي به بررسي عملكرد طبري در مواجهه با قرائت‌هاي مختلف قاريان در تفسير جامع البيان مي‌پردازد و در اين راستا به رويكرد وي نسبت به روايت حفص از قرائت عاصم توجه ويژه مي‌كند. نتايج به دست آمده نشان مي‌دهد كه طبري به تواتر قرائت‌هاي ده‌گانه باور نداشته است، بلكه در بسياري از آيات، قرائت برخي از قاريان ده‌گانه را جايز ندانسته است. همچنين ملاحظۀ رويكرد طبري به روايت حفص نشان مي‌دهد كه وي نه تنها روايت حفص را روايتي متواتر يا روايتي صحيح نمي‌دانست، كه حتي آن را در حد قرائت‌ها و نقل‌هاي شاذ و غيرمشهور نيز نپذيرفته بود و از توجه و نقل آن به كلي امتناع مي‌ورزيد.