تجزيه رشد بهره‌وري كل عوامل توليد در صنايع كارخانه‌اي استان‌هاي ايران: رهيافت مرز تصادفي اثرات ثابت صحيح نمايي

هدف اين مقاله ارزيابي روند و عوامل تعيين‌كننده رشد بهره‌وري كل عوامل (TFP) صنايع كارخانه‌اي استان‌هاي ايران در دوره 98-1390 با استفاده از رويكرد مرزي تصادفي است. در مرحله نخست، تابع توليد مرزي تصادفي با روش اثرات ثابت صحيح نمايي (ETFE) برآورد شد. در مرحله دوم، اجزاي بهره‌وري كل عوامل توليد شامل پيشرفت فني، تغيير كارايي فني و كارايي مقياس اندازه‌گيري شدند. نتايج نشان مي‌دهد متوسط رشد TFP كارگاه‌هاي صنعتي استان‌ها سالانه 1/31 درصد بوده كه پيشرفت فني و تغيير كارايي فني باعث پسرفت و اثرات مقياس سبب بهبود بهره‌وري كل عوامل توليد است. در دوره مورد بررسي TFP ابتدا در سال 1۳91 و 1۳9۲ افزايش يافته و سپس در سال‌هاي 1393 و 1394 با كاهش همراه بوده است. در ادامه در سال‌هاي 1395 تا 1398 رشد TFP دوباره روند صعودي داشته است. پيشرفت فني در تمامي سال‌ها رشد منفي داشته، اما روند آن در دوره مورد بررسي با بهبود همراه بوده است. در ميان استان‌ها، بيشترين رشد TFP را استان‌هاي اردبيل، كردستان و هرمزگان و كمترين رشد بهره‌وري كل عوامل را استان‌هاي تهران، سيستان و بلوچستان و مازندران تجربه نموده‌اند. با توجه به يافته‌ها، صنايع كارخانه‌اي نياز به به‌كارگيري فناوري‌هاي پيشرفته به همراه تخصيص دوباره منابع دارند.