ارزيابي شرايط بهينه استخراج بتايين از ملاس ‌چغندرقند به روش ‌كروماتوگرافي تعويض‌ يوني

چغندرقند علاوه بر قند از نظر آمينواسيدهايي مانند گلايسين بتايين حائز اهميت است زيرا واجد خواص دارويي در طيور، آبزيان و حتي انسان مي باشد به طوري كه اخيرا در توليد داروهاي ضد سرطان از آن استفاده مي شود. اين تحقيق با هدف بهينه سازي استخراج بتايين از ملاس چغندرقند به روش كروماتوگرافي تعويض يوني انجام شد. ابتدا به منظور بهينه سازي شرايط استخراج مواد تزريقي مختلف در ستون كروماتوگرافي، آزمايشي به صورت فاكتوريل در قالب طرح كاملا تصادفي در سه سطح و با سه تكرار انجام شد. فاكتور اول شامل مواد تزريقي به ستون شامل: كلريد پتاسيم، ساكارز خالص و بتايين خالص؛ فاكتور دوم شامل سه درجه حرارت مختلف 25، 50 و 75 درجه سانتي گراد و فاكتور سوم سه نوع رزين آزمايشگاهي، تجاري 1 و تجاري 2 با منشا پتاسيمي جهت استخراج در ستون كروماتوگرافي بود. حجم خروجي مواد از ستون كروماتوگرافي براي هر سه ماده شيميايي به طور معني داري با يكديگر متفاوت بود. بهترين درجه حرارت براي جداسازي بتايين حدود 75 درجه سانتي گراد و بهترين رزين، رزين تجاري1 بود كه به طور معني داري نسبت به رزين هاي ديگر با سرعت و مقدار و راندمان استحصال بيشتر بتايين را از ستون تفكيك مي كرد. در مرحله دوم بتايين ملاس پس از سختي گيري، بر اساس شرايط بهينه تعيين شده در مرحله اول استخراج گرديد. بر اين اساس درصد خلوص بتايين استخراج شده از ملاس به ترتيب حدود 54 ، 64 و 79 درصد با ميانگين 65.66 درصد بدست آمد. اين آزمايش به صورت آزمايشگاهي اجرا شد كه نتايج آن در فاز صنعتي مي تواند براي كارخانجات قند كشور به منظور استحصال بتايين از ملاس چغندرقند مورد استفاده قرار گيرد