واكنش القايي سه رقم گندم به شته سبز گندم، Schizaphis graminum (Rondai) (Hem.; Aphididae) در شرايط آزمايشگاهي

در اين پژوهش، واكنش القايي سه رقم گندم (كوهدشت، مرواريد و آسمان) به شته‌ي سبز گندم، Schizaphis graminum (Rondai) بررسي شد. بذرهاي گندم در شرايط اتاقك رشد كشت شدند و پس از دوبرگي شدن بوته‌ها، 5 عدد شته‌ي ماده‌ بي‌بال يك‌روزه روي آنها مستقر و به مدت 0، 2، 4، 6 و 8 روز به آن‌ها اجازه‌ي تغذيه داده شد. سپس، شته‌ها از روي بوته‌هاي گندم حذف، بوته‌ها به مدت 48 ساعت عاري از شته نگه داشته شدند و پس از آن، با تشكيل جدول زندگي سن‌ويژه روي بوته‌هاي هر تيمار آزمايشي، پارامترهاي دموگرافيك شته محاسبه و مقايسه گرديدند. نتايج نشان داد كه طول عمر، زادآوري و نرخ ذاتي رشد جمعيت شته (rm) روي بوته‌هاي رقم آسمان نسبت به دو رقم ديگر، كم‌تر بود. در هر سه رقم، با افزايش مدت‌زمان پيش‌آلودگي از صفر به 8 روز، طول دوره‌ي نشوونما افزايش و زادآوري و نرخ ذاتي رشد جمعيت كاهش يافتند، به طوري كه در ارقام آسمان، مرواريد و كوهدشت، نرخ ذاتي رشد جمعيت (rm) به ترتيب از 245/0 به 187/0، از 348/0 به 275/0 و از 385/0 به 335/0 بر روز كاهش يافت. به طور كلي، رقم آسمان نسبت به ارقام مرواريد و كوهدشت از مقاومت نسبي بالاتري به شته سبز گندم برخوردار بود و در هر سه رقم، پيش‌آلودگي به شته باعث تحريك مقاومت القايي در بوته‌ها و كاهش پتانسيل زيستي و دموگرافيك شته‌ي سبز گرديد. نتايج اين پژوهش مي‌تواند در شناسايي منابع و مكانيسم‌هاي مقاومت و مديريت تلفيقي شته‌ي سبز گندم مورد استفاده قرار گيرد.