تأثير احياي جنگل با گونه‌هاي پهن‌برگ و سوزني‌برگ بر ويژگي‌هاي خاك و ذخيره كربن (مطالعه موردي: جنگل كُلِت)

سابقه و هدف: خاك به عنوان بزرگ ترين منبع كربن در زيست كره بوده و بيش از نيمي از كربن آن در بوم سازگان هاي جنگلي ذخيره مي شود. با توجه به اهميت بخش كربن خاك، هدف از اين پژوهش بررسي چگونگي تأثير گونه هاي مختلف پهن برگ و سوزني برگ بر ذخيره سازي كربن خاك جنگل با توجه به قابليت متفاوت آن ها در ذخيره و استفاده از مواد مغذي خاك در جنگل كُلِت است.مواد و روش ها: در اين پژوهش ابتدا سه توده جنگل كاري پلت، توسكا ييلاقي، زربين و يك توده جنگل طبيعي در منطقه مورد مطالعه انتخاب شدند. در هر توده تعداد ده قطعه نمونه ۴۰۰ مترمربعي (۲۰✕۲۰ متر) به صورت انتخابي پياده شد. همچنين در هر قطعه نمونه از چهار گوشه و مركز آن از عمق ۰-۱۵ سانتي متر نمونه خاك برداشت شد؛ سپس خاك‌ ها باهم مخلوط و يك نمونه تركيبي براي آزمايشگاه جدا (جمعاً ۴۰ نمونه) كه به منظور مطالعه مشخصه هاي فيزيكي و شيميايي خاك (چگالي ظاهري، بافت خاك، واكنش خاك، هدايت الكتريكي، كربن آلي، ازت كل، فسفر و پتاسيم قابل جذب) به آزمايشگاه انتقال داده شد. براي تجزيه متغير هاي مربوط به خاك از نرم افزار آماري SAS استفاده شد. تجزيه به مؤلفه هاي اصلي (PCA) بر اساس فاكتورهاي اندازه گيري شده، جهت تمايز بين توده هاي موردمطالعه و تعيين مهم ترين فاكتور، با استفاده از بسته ي Vegan نرم افزارR  مورداستفاده قرار گرفت.نتايج و بحث: بر اساس نتايج به دست آمده ميزان واكنش خاك، پتاسيم قابل جذب، رطوبت نسبي، كربن آلي، رس و ذخيره كربن خاك در بين چهار توده داراي اختلاف معني داري بودند (P 0.01). توده توسكا ييلاقي و پلت بيشترين مقدار ذخيره كربن را نسبت به توده زربين و جنگل طبيعي نشان داد. تفاوت مشاهده شده در ميزان كربن آلي خاك در توده هاي مورد مطالعه به قابليت هاي مختلف گونه هاي درختي در بازسازي خاك بوم سامانه جنگل بستگي داشت. كاشت گونه هاي پهن برگ در كوتاه مدت موجب ذخيره كربن بيشتري نسبت به گونه هاي سوزني برگ شد، زيرا گونه هاي درختي پهن برگ توليد لاشبرگ و بازگشت عناصر غذايي را افزايش مي دهند و در احياي خاك جنگل هاي تخريب يافته مؤثرتر است. و اين به دليل تجزيه سريع تر برگ، محتواي نيتروژن بيشتر و نسبت C/N كمتر است، درحالي كه وجود مواد رزيني و فنلي در برگ گونه هاي سوزني برگ تأثير منفي در تجزيه لاشبرگ آن ها دارد.نتيجه گيري: به طور خلاصه اين تحقيق نشان داد كه احياي جنگل با گونه هاي پهن برگ در قسمت هاي مختلف منطقه تأثير زيادي بر ذخيره كربن خاك داشت و پتانسيل ذخيره كربن در خاك برحسب گونه هاي درختي متفاوت است و گونه هاي پهن برگ (افراپلت و توسكا) نقش مؤثري در ميزان ذخيره كربن در خاك اين منطقه داشتند.