تعيين رابطه قطر- ارتفاع بلوط بلندمازو با استفاده از مدل‌‌‌هاي غيرخطي با اثرات آميخته در توده‌هاي جنگلي استان گلستان

مقدمه و هدف: لازمه ارزيابي صحيح و دقيق موجودي حجمي و زي‌توده، برآورد دقيق‌تر ارتفاع درختان مي‌باشد. در اين زمينه مدل‌هاي غيرخطي با اثرات آميخته با در نظر گرفتن متغير‌هاي تصادفي سطح توده علاوه‌ بر حفظ رابطه قطر-ارتفاع باعث بهبود دقت مدل‌ها مي‌شوند و اين مدل‌ها تغييرات توده را به خوبي نشان مي‌دهند. بنابراين، هدف اصلي اين پژوهش برآورد ارتفاع يك گونه مهم جنگل‌هاي هيركاني بلوط بلندمازو با استفاده از مدل‌هاي غيرخطي با اثرات آميخته و مقايسه آن با مدل‌هاي غيرخطي رگرسيوني در جنگل‌هاي ناهمسال آميخته پهن‌برگ استان گلستان در سه طرح‌ جنگل‌داري شصت‌كلاته گرگان، لوه در گاليكش و جعفرآباد در علي‌آباد مي‌باشد. مواد و روشها: در اين تحقيق 71 قطعه‌نمونه دايره‌اي شكل به مساحت 10 آر در سه طرح جنگلداري شصت‌كلاته، جعفرآباد و لوه پياده و مشخصه‌هاي نوع گونه، قطر برابرسينه و ارتفاع درختان اندازه‌گيري و ثبت شد. ابتدا با استفاده از 20 مدل غيرخطي قطر-ارتفاع، ارتباط بين ارتفاع و قطر برابر سينه بررسي و سپس با درنظر گرفتن مشخصه‌هاي ميانگين كوادراتيك قطر، سطح مقطع در هكتار، سطح مقطع درختان بزرگ‌تر از درخت موردنظر، تعداد درختان در هكتار، حجم در هكتار و ارتفاع غالب، با استفاده از مدل‌هاي غيرخطي با اثرات آميخته ارتفاع درختان برآورد شد. يافته‌ها: نتايج حاصل از برازش مدل‌هاي غيرخطي براي برآورد ارتفاع درختان بلندمازو نشان داد كه ميزان جذر ميانگين مربعات خطاي حاصل شده در اين تحقيق براي هر سه رويشگاه بطور جداگانه و با هم حدود 3 تا 4 متر و ضريب تبيين مدل هاي حاصل شده بين 0.4 تا 0.62 بود. با اضافه كردن مشخصه‌هاي ميانگين كوادراتيك قطر، سطح مقطع در هكتار، سطح مقطع درختان بزرگ‌تر از درخت موردنظر، تعداد درختان در هكتار، حجم در هكتار و ارتفاع غالب تحت عنوان متغيرهاي تصادفي در مدل‌هاي غيرخطي با اثرات آميخته ميزان ضريب تبيين در حدود 10 تا 16 درصد و جذر ميانگين مربعات خطا حدود 0.2 تا 1 متر بهبود يافت. نتيجه‌گيري: نتايج نشان داد كه استفاده از مدل‌هاي غيرخطي با اثرات آميخته در مقايسه با مدل‌هاي غيرخطي رگرسيوني با عث بهبود دقت برآورد ارتفاع درختان بويژه در توده‌هاي ناهمسال نامنظم آميخته مي‌شود و اين مدل‌ها تغييرات توده را به خوبي نشان مي‌دهند. بنابراين اين رويكرد مي‌تواند روشي مناسب و جايگزين مدل‌هاي غيرخطي معمول علي‌رغم مطالعات بسيار كم در اين زمينه مي‌تواند مورد استفاده قرار گيرد. همچنين تحقيقات تكميلي در مورد استفاده ار مدل‌هاي غيرخطي با اثرات آميخته براي همه گونه‌هاي مهم خزري و ساير مناطق رويشي ايران لازم و ضروري است تا بتوان از اطلاعات دقيق در برنامه‌ريزي مديريت پايدار منابع جنگلي و برنامه‌هاي حفاظتي استفاده نمود و به صورت عملياتي بتوان از اين مدل‌ها در برنامه‌ريزي جنگل استفاده كرد.