بررسي تأثير خاكستر گياه ني و آهك در تثبيت خاك جاده‌هاي جنگلي (مطالعه موردي: جنگل دارابكلا- ساري)

سابقه و هدف: در جنگل‌هاي ﻫﯿﺮﮐﺎﻧﯽ خاك‌هاي رﯾﺰداﻧﻪ رس دار ﺑﻪ دليل ﺗﻮرمﭘﺬﯾﺮ ﺑﻮدن ﻣﺸﮑﻼت زﯾﺎدي در پروژه‌هاي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﯽ به‌ويژه جاده‌سازي اﯾﺠﺎد كرده‌اند و ﺑﺎﻋﺚ ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاري ﺑﺴﺘﺮ راه و درنتيجه ﺧﺮاﺑﯽ روﺳﺎزي شده‌اند.‌خاك هاي ريزدانه به دليل خواص فني نامطلوب، به ويژه خواص پلاستيكي، نفوذپذيري كم، مقاومت كم، تغيير فشار آب منفذي، تغيير در حجم، بافت، خواص شيميايي و ساختار دانه مشكل ساز هستند و ممكن است مشكلات مهندسي پيچيده اي را براي ساخت جاده هاي جنگلي ايجاد كنند. يكي از ‌روشهاي بهبود خصوصيات تورمي خاك، تثبيت خاك مي‌باشد. تثبيت خاك عبارت است از استفاده از مواد افزودني طبيعي يا مصنوعي به منظور بهبود خصوصيات مكانيكي خاك. آهك و ضايعات گياهان , به عنوان موادي ارزان قيمت، در دسترس و با كاربرد آسان هستند. مواد و روش‌ها: در اين پژوهش مقدار ثابت سه درصد آهك هيدراته به همراه خاكستر گياه ني از گونه Phragmites australis با نسبت اختلاط سه، شش، نه و دوازده درصد به خاك بستر جاده منطقه مورد مطالعه واقع در جنگل آموزشي و پژوهشي دانشگاه علوم كشاورزي و منابع طبيعي ساري-دارابكلا اضافه گرديد و سپس آزمايش‌هاي مكانيك خاك شامل: حدود اتربرگ، آزمايش تراكم استاندارد، آزمايش نسبت باربري كاليفرنيا و آزمايش مقاومت فشاري تك‌محوره پس از طي دوره عمل‌آوري در سه تكرار انجام پذيرفت. يافته‌ها: نتايج نشان مي‌دهد حد رواني و شاخص خميري كاهش و حد خميري خاك افزايش يافتند. مقدار حداكثر وزن مخصوص خشك نمونه‌ها با افزايش مقدار خاكستر گياه ني سير نزولي يافت و بيشترين مقدار KN/m3 14.52 در خاك مورد مطالعه و كمترين مقدار KN/m3 11.97 در نمونه خاك با سه درصد آهك و 12 درصد خاكستر گياه ني ثبت شد. در آزمايش نسبت باربري كاليفرنيا يك‌روند افزايشي از 9/4 درصد در خاك مورد مطالعه تا 7/9 درصد در نمونه خاك حاوي سه درصد آهك و 12 درصد خاكستر گياه ني ثبت شد. نتيجه آزمايش مقاومت فشاري تك‌محوره در سه دوره زماني 7، 14 و 28 روز بر روي نمونه‌ها نشان مي‌دهد بيشترين مقدار مقاومت فشاري تك‌محوره به ميزان Kg/cm2 2.6 در نمونه حاوي سه درصد آهك و شش درصد خاكستر گياه ني پس از طي زمان 28 روز حاصل شد. نتيجه‌گيري: بر اساس يافته‌هاي پژوهش پيشرو نتيجه گرفته شد كه از خاكستر گياه ني به‌عنوان يك ماده پوزولاني مناسب، جهت تثبيت خاك بستر جاده‌هاي جنگلي منطقه مورد مطالعه مي‌توان استفاده نمود و نسبت سه درصد آهك و شش درصد خاكستر بازمان عمل‌آوري 28 روز را براي تثبيت خاك رس بستر جاده‌هاي جنگلي منطقه مورد مطالعه پيشنهاد شد.