تاثير اشعه‌ ماوراء بنفش (UV-C) روي پراسنجه‌هاي جدول زندگي بيد سيب‌زميني Phthorimaea operculella Zeller (Lep.: Gelechiidae)

بيد سيب زمينيPhthorimaea operculella Zeller (Lep.: Gelechiidae)، از آفات كليدي گياه سيب زميني در مزارع و انبار هاي اين محصول مي باشد. با توجه به اين كه سيب زميني يك منبع مهم غذايي انسان به شمار مي رود، كنترل اين آفت به روش هاي مختلف و به ويژه غير شيميايي مورد توجه محققين مي باشد. در اين تحقيق اثر اشعه UV-C روي پارامترهاي جمعيتي بيد سيب زميني P. operculella در شرايط آزمايشگاهي در زمان هاي صفر، 4، 6 و 8 دقيقه روي تخم هاي يك و سه روزه مورد بررسي قرار گرفت. بر اساس نتايج به دست آمده، نرخ ذاتي افزايش جمعيت (r) و نرخ متناهي افزايش جمعيت (λ)، تحت تأثير زمان هاي مختلف پرتو دهي اشعه UV-C در تخم هاي يك و سه روزه با افزايش مدت زمان پرتو دهي كاهش يافت كه اين روند كاهشي در تخم هاي سه روزه بيش تر از تخم هاي يك روزه بود. پرتودهي تخم هاي سه روزه آفت با اشعه UV-C و به مدت زمان 8 دقيقه بيشترين تاثير را در افزايش طول دوره قبل از بلوغ داشت (37.67 روز). كم ترين طول عمر حشرات ماده در تيمار تخم هاي يك و سه روزه كه به مدت 8 دقيقه پرتو دهي شده بودند به ترتيب 8.58 و 8.38 روز بود. كم ترين نرخ خالص توليد مثل (R0) در تخم هاي سه روزه در زمان هاي 0، 4، 6 و 8 دقيقه پرتو دهي به ترتيب 4.54، 3.28، 0.98 و 0.28 نتاج ماده/فرد ماده به دست آمد. بيش ترين طول دوره يك نسل (T) در تخم هاي سه روزه در تيمار 8 دقيقه پرتو دهي 42.86 روز به ثبت رسيد. نتايج به دست آمده نشان دهنده اثرات منفي پرتو تابي با اشعه ماوراء بنفش روي پارامترهاي زيستي و رشد جمعيت بيد سيب زميني مي باشد، لذا پرتو دهي اشعه UV-C در مديريت تلفيقي اين آفت در مرحله انبار داري مي تواند مد نظر قرار گيرد.