پيشگويي ‌كننده‌هاي قصد تغذيه انحصاري با شير مادر در زنان باردار ايراني: كاربردي از تئوري رفتار برنامه‌ريزي ‌شده

پيش‌زمينه و هدف: تغذيه انحصاري با شير مادر در 6 ماه اول زندگي و تداوم آن به همراه غذاهاي كمكي تا دوسالگي، مطمئن‌ترين، ارزان‌ترين و اثربخش‌ترين روش تغذيه كودكان است. عليرغم آثار و پيامدهاي مثبت رفتار تغذيه انحصاري با شير مادر روي سلامت كودك و مادر، بيشتر مادران از آن استقبال نمي‌كنند. تعيين عوامل مؤثر بر قصد رفتار تغذيه انحصاري با شير مادر در اتخاذ اين رفتار ضروري بوده و در اين راستا استفاده از تئوري‌ها و مدل‌هاي تغيير رفتار كمك‌كننده است. لذا اين مطالعه به‌منظور تعيين پيشگوي كننده هاي قصد رفتار تغذيه انحصاري با شير مادر بر اساس تئوري رفتار برنامه‌ريزي‌شده در زنان باردار شهر اروميه انجام گرفت.مواد و روش كار: اين مطالعه توصيفي‌ از نوع مقطعي-همبستگي بر روي 200 مادر باردار مراجعه‌كننده به مراكز خدمات جامع سلامت شهر اروميه انجام گرفت. نمونه‌ها به روش نمونه‌گيري خوشه‌اي چندمرحله‌اي انتخاب شدند. براي جمع‌آوري داده‌ها از يك پرسشنامه روا و پايا شامل سؤالات دموگرافيك، آگاهي، سازه‌هاي تئوري رفتار برنامه‌ريزي‌شده استفاده شد. تحليل داده‌ها با استفاده از روش‌هاي آمار توصيفي و استنباطي در نرم‌افزار SPSS نسخه 22 انجام شد.يافته‌ها: مطالعه آشكار كرد كه بين قصد تغذيه انحصاري با شير مادر و آگاهي، نگرش، هنجارهاي انتزاعي و كنترل رفتاري درك‌شده همبستگي مثبت و معنادار آماري وجود داشت. تئوري رفتار برنامه‌ريزي‌شده 6/34 درصد از واريانس قصد رفتاري را پيشگويي كرد و هنجارهاي انتزاعي (β=0.527, p 0.01) و آگاهي (β=0.136, p 0.05) قوي‌ترين پيشگويي‌كننده‌ها بودند.بحث و نتيجه‌گيري: نتايج اين مطالعه، تأثير آگاهي و هنجارهاي انتزاعي را بر قصد تغذيه انحصاري با شير مادر زنان باردار شهر اروميه تائيد كرد. لذا به نظر مي‌رسد به‌منظور بهبود سلامت زنان، كودكان و ترويج تغذيه انحصاري با شير مادر مي‌توان در برنامه‌هاي آموزشي نقش اين عوامل را مدنظر داشت.