نقش ارزش‌هاي زيبايي‌شناسانه در شكل‌گيري مجموعه ايلچي‌خان شهر يزد

زيبايي‌شناسي، از مفاهيم كليدي و كاربردي در حفاظت و ارزيابي مؤلفه‌هاي بصري و محتوايي مناظر و ميراث شهري و معماري است. اين مفهوم معياري براي مطالعه ترجيحات بصري ساكنان و حفظ جريان زيست در بافت‌هاي تاريخي است. مجموعه ايلچي‌خان با معماري متعلق به دوره‌ي ﺻﻔﻮي، يكي از باارزش‌ترين آثار تاريخي شهر يزد بوده كه ارزش‌هاي مختلفي چون تاريخي، اجتماعي، فرهنگي، اقتصادي، علمي و زيبايي‌‌شناسي بر آن مترتب مي‌باشد. مسئله اصلي تحقيق، كم‌رنگ شدن ارزش‌ها و هويت مجموعه ايلچي‌خان است. فراموش شدن ارزش‌ها و شناخت نادرست در اين زمينه تأثير نامناسبي در حفاظت از مجموعه و ارزش‌هاي به‌جاي مانده در اثر دارد. هم‌اكنون بخش زيادي از اين مجموعه تخريب و بدون توجه و حفاظت رها شده است و روند تغيير هويت كالبدي و كاركردي مجموعه در حال افزايش است. در اين تحقيق دو پرسش مطرح مي‌شود: مقصود از ارزش‌هاي زيبايي‌شناسانه در مجموعه تاريخي ايلچي‌خان چيست؟ ارزش‌ زيبايي‌شناسانه چه نقشي در شكل‌گيري مجموعه ايلچي‌خان داشته است؟ هدف تحقيق معرفي مؤلفه‌هاي ارزش‌ زيبايي‌شناسي و نقش آن‌ها در شكل‌گيري مجموعه ايلچي‌خان يزد است. اين پژوهش به لحاظ ماهيت جزء تحقيقات كاربردي به شمار مي‌آيد و با رويكردي كيفي بر روي نمونه موردي مجموعه ايلچي‌خان متمركز است. راهبرد پژوهش تركيبي از راهبرد تفسيري تاريخي و راهبرد پيمايشي است و مطالعات ميداني، تصاوير هوايي و سندپژوهي ابزار مورد استفاده در پيشبرد تحقيق است. اين تحقيق ضمن كنكاش درباره ارزش‌هاي زيبايي‌شناسي از ديدگاه‌هاي مختلف به ويژه معماري و شهرسازي، به مجموعه ايلچي‌خان بر اساس اسناد تاريخي و مؤلفه‌هاي كالبدي و كاركردي توجه كرده است. كنكاش در اين زمينه نشان مي‌دهد كه ارزش‌هاي زيبايي‌شناختي در اين مجموعه داراي دو وجه كالبدي و محتوايي است. به همين دليل در شكل‌گيري و ساخت و نگهداري بنا مؤثر بوده و پايه و اساس ماندگاري آن تا كنون بوده است.