عوامل موثر در ارتقاء خلاقيت كودكان 3-6 سال در فضاهاي باز آموزشي شهر تهران بر اساس مدل منشوري خلاقيت

كودكان حدود 25 درصد از زمان خود در محيط آموزشي را در فضاي باز سپري مي‌كنند. اين فضا مي‌تواند پاسخگوي نيازهاي مختلف روحي و جسماني، هنري و آموزشي (افزايش يادگيري و رشد خلاقيت) باشد و از اين جهت جايگاه بسيار مهمي ‌در طراحي فضاهاي آموزشي دارد. اما متاسفانه بي توجهي به منظرسازي فضاي باز آموزشي به خصوص براي سن پيش از دبستان محسوس است. اين امر لزوم و ضرورت توجه به طراحي اصولي اين فضاي مهم را در جهت ارتقاي خلاقيت كودكان مبرز مي‌دارد. بنابراين هدف اين پژوهش بسترسازي و ارتقاء كيفي فضاهاي باز مراكز آموزشي در راستاي تقويت نقش اين فضاها بر رشد خلاقيت كودكان 3-6 سال است. با مرور ادبيات موضوع، متغيرهاي موثر بر خلاقيت شناسايي و دسته‌بندي شدند. با انجام آزمون باز پاسخ (با روش كيفي) نگرش طراحانه معماران و متخصصين علوم‌تربيتي و روان‌شناسي متخصص در زمينه خلاقيت كودكان، در راستاي بهينه‌سازي فضاهاي باز آموزشي به منظور رشد خلاقيت خردسالان به صورت تشريحي با روش تحليل محتوا بررسي شد. با اتكا به يافته‌هاي تست باز پاسخ و مرور ادبيات، پرسش‌نامه‌ي بسته‌پاسخ بين جامعه مربيان مهدكودك و پيش دبستاني شهر تهران توزيع شد. سپس با اجراي تحليل عاملي اكتشافي با استفاده از نرم‌افزار SPSS16 روي نتايج پرسش‌نامه‌ها شش عامل مشاركت و تجربه، بهزيستي رواني، تحريك‌كنندگي عناصر طبيعي محيط، تنوع‌پذيري عملكرد، سرزندگي محيط و انگيزش محيطي معرفي شدند و با استفاده از تحليل مسير در AMOS26 يك مدل منشوري براي تحليل رابطه عوامل تدوين شد. جهت اعتبارسنجي و به‌دليل اهميت نظر كودكان در خصوص فضاي مورد استفاده آن‌ها، از 60 كودك تست نقاشي همراه با مصاحبه نيمه‌سازمان يافته انجام شد و يافته‌هاي پژوهش تاييد شدند. شايان ذكر است تفصيل عوامل فوق با توجه به سوالاتي كه هر يك از عوامل را تشكيل مي‌دهند، مي‌تواند به فهرست اصول طراحي محوطه باز براي كودكان منتهي و موضوع تحقيقات آتي قرار گيرد. همچنين استفاده از متغير كنترل جنسيت ممكن است به دسته‌بندي متفاوتي منجر شود.