مقايسه اثربخشي درمان مبتني بر پذيرش و تعهد و درمان كاهش استرس مبتني بر ذهن‌آگاهي بر باور تحصيلي، تنظيم هيجاني و سازگاري تحصيلي

هدف پژوهش حاضر مقايسه اثربخشي درمان مبتني بر پذيرش و تعهد (ACT) و درمان كاهش استرس مبتني بر ذهن‌آگاهي (MBSR) بر باور تحصيلي، تنظيم هيجاني و سازگاري تحصيلي در دانش‌آموزان پسر مقطع متوسطه دوم شهر ايلام بود. پژوهش حاضر از نوع آزمايشي با طرح پيش‌آزمون- پس‌آزمون با گروه گواه بود. جامعه آماري اين پژوهش شامل كليه دانش‌آموزان پسر مقطع متوسطه دوم شهر ايلام در سال تحصيلي 1399 بوده كه با روش نمونه‌گيري تصادفي خوشه‌اي تك‌ مرحله‌اي، 45 دانش‌آموز به‌عنوان نمونه انتخاب شدند و به صورت تصادفي در سه گروه گمارده شدند. ابزار پژوهش شامل پرسش‌نامه باور تحصيلي والرند و همكاران (1992)، پرسش‌نامه تنظيم هيجاني گروس و جان (2003) و مقياس سازگاري تحصيلي كلارك (1976) بود. داده‌ها با استفاده از روش تحليل كواريانس چندراهه در نرم‌افزار SPSS-21 تحليل شدند. نتايج نشان داد كه بين گروه‌هاي آزمايشي و گروه گواه از نظر متغيرهاي وابسته (باور تحصيلي، تنظيم هيجاني و سازگاري تحصيلي) تفاوت معني‌داري وجود دارد (P 0/001). همچنين بين درمان مبتني بر پذيرش و تعهد و درمان كاهش استرس مبتني بر ذهن‌آگاهي به لحاظ اثربخشي بر تنظيم هيجاني تفاوت معني‌داري وجود دارد (P 0/001). طبق نتايج اين پژوهش هر دو درمان موجب افزايش باور تحصيلي، ارزيابي مجدد شناختي و سازگاري تحصيلي و هم‌چنين موجب كاهش بازداري هيجاني در دانش‌آموزان مي‌شوند. هم‌چنين درمان مبتني بر پذيرش و تعهد نسبت به درمان كاهش استرس مبتني بر ذهن‌آگاهي ميزان ارزيابي مجدد شناختي را بيشتر افزايش مي‌دهد و ميزان بازداري هيجاني را بيشتر كاهش مي‌دهد. لذا درمان ذهن آگاهي و پذيرش و تعهد بر باور تحصيلي، سازگاري تحصيلي و تنظيم هيجاني در دانش‌آموزان مؤثر است و از آن‌ به‌عنوان يك مداخله در درمان مشكلات روان‌شناختي‌، رفتار و تحصيلي دانش‌آموزان مي‌توان استفاده كرد.