بررسي نقوش گياهي در تزئينات گچ‌بري طاق‌نماي گنبد خانه مسجد جامع هفتشويه اصفهان

مسجد جامع هفتشويه در ورودي روستاي هفتشويه از منطقه قهجاورستان در شمال شرقي شهر اصفهان واقع‌شده است. اين مسجد عصر سلجوقي به دليل آسيب هاي بسيار در سده هشتم هجري قمري موردبازسازي كلي قرار گرفت كه در اين ميان بيشتر به‌ظاهر بنا توجه شد تا به استحكام آن، درنتيجه اكنون با يك بناي نيمه مخروبه روبه رو هستيم. از تزئينات گچ‌بري بر جامانده در اين بنا مي توان به محراب و بخشي از طاق نماي جبهه غربي گنبد خانه اشاره كرد. هدف اين پژوهش شناخت ويژگي هاي بصري نقوش گياهي آرايه ‌هاي گچي موجود در طاق نماي ضلع غربي گنبد خانه مسجد جامع هفتشويه است. در راستاي دستيابي به هدف پژوهش، پرسش اصلي اين است كه 1. ويژگي هاي تزئينات نقوش گياهي طاق نماي گنبد خانه اين مسجد چيست؟ 2. پركاربردترين نقوش به‌كاررفته كدام است؟ اين پژوهش توصيفي-تحليلي به شيوه‌ي كتابخانه اي در بخش نظري و به شيوه ميداني در بخش عملي انجام‌گرفته و روش تجزيه‌وتحليل اطلاعات كيفي است. نتايج مطالعات نشان داد نقوش اسليمي داراي انواع تك قوس، دو قوس و سه قوس بوده كه با سه نوع تزيين شامل طرح هندسي، شيارهاي منحني هلال مانند و طرح بادبزني در دو ساختار سر اسليمي به شكل بادامچه و بدون شكل بادامچه كارشده است. نقشمايه گل شش پر نيز در انتهاي قوس هاي اسليمي و يا به‌صورت مجزا همچون زوائد روي‌بندها قابل‌مشاهده مي‌باشد و نوار تزئيني با طرح كنگره ‌دار شانه عسلي به‌عنوان تزيين در نقوش استفاده‌شده است. روش مرسوم قرينه‌سازي در طراحي موردتوجه نبوده و هنرمند بيشتر از روش بي ‌قرينگي بهره برده و تلاش دارد تا تعادل و توازن طرح را با اعمال ارزش هاي بصري در نقشمايه ‌ها حفظ كند. نقشمايه ها در كتيبه به بهترين شكل با يكديگر در تعامل هستند و به موقعيت ها، كمبودها و كنش ‌هاي يكديگر پاسخ مي ‌دهند.