مطالعه تطبيقي هنر پيكرنگاري درباري محمدعلي دولتشاه حاكم كرمانشاه در دوره قاجار (1237-1167) با آثار دوره فتحعلي شاه قاجار (1212-1250)

محمدعلي دولتشاه، حاكم كرمانشاه فرزند ارشد فتحعلي شاه قاجار است. او در دوره‌ حكم‌فرمايي بر كرمانشاه اقدامات و خدمات ارزنده‌اي از خود برجاي گذاشت. در دربار او، هنر مانند دربار تهران فعال بوده و تنوع آثار هنري مانند سنگ‌نگاره و نقاشي و غيره ديده مي‌شود. موضوعات اين آثار رسمي و درباري و متأثر از مكتب تهران است. هدف اين پژوهش مطالعه‌ آثار به‌جاي مانده از دربار محمدعلي دولتشاه كه شامل سنگ‌نگاره، نقاشي و تمثال نقاشي شده است. همچنين پي بردن به وجوه شباهت آثار دربار دولتشاه با دربار پدرش فتحعلي شاه است و از تطبيق آثار مشخص مي‌شود، دولتشاه با هدف تأكيد بر شباهت‌هاي تصويري خويش و فتحعلي شاه، به اعتراض بر عدم انتخاب وليعهدي با كشف ارزش و اهميت تصوير ‌پرداخته است. سؤال‌هاي پژوهش عبارت‌اند از: 1. چه ارتباطي ميان آثار دربار دولتشاه با آثار هنري دوره فتحعلي شاه ديده مي‌شود؟ 2. وجوه تشابه آثار دربار دولتشاه و فتحعلي شاه قاجار در چيست؟ روش تحقيق مطالعه پيش رو پژوشي بنيادين است و در راستاي شناخت بهتر آثار مربوط به محمدعلي دولتشاه است؛ نوع پژوهش به روش تطبيقي با ماهيت تاريخي و به‌صورت كيفي انجام‌شده است. روش جمع‌آوري اطلاعات با استفاده از منابع كتابخانه‌اي و فيش‌برداري انجام‌شده است. با توجه به موضوع مطالعه چند نمونه به روش تصادفي انتخاب و موردبررسي قرارگرفته‌اند كه به‌وسيله‌ي معيارهاي مرتبط به روش منطقي و قياسي مورد تجزيه‌وتحليل قرار مي‌گيرند و شيوه‌ تحليل آثار بر مبناي روش كيفي است. شيوه تحليل آثار بر اساس بررسي اصول و قواعد تجسمي به‌كاررفته، در ويژگي‌هاي ظاهري آثار تجسمي و بر اساس تحليل منطقي و قياسي آثار است. نتايج اين پژوهش نشان مي‌دهد؛ آثار هنري به‌جاي مانده از دوره دولتشاه متأثر از هنر رسمي و پيكرنگاري درباري از اين دوره بوده و به‌عنوان سندي تاريخي براي ثبت و نمايش قدرت او و در اعتراض به عدم وليعهدي به كار مي‌رفته است. در تمامي تصاوير او با هيات فتحعلي شاه ديده مي‌شود و بر مشروعيت خود براي رسيدن به سلطنت تأكيد دارد.