بررسي تطبيقي سماع موتي از ديدگاه محمد شفيع عثماني و آيت الله جوادي آملي

در آيات قرآن سماع موتي، به معاني مختلفي به كار رفته است. در برخي از آيات منظور از سماع موتي شنيدن سخن زندگان توسط مردگان است؛ مانند آياتي كه به سخن گفتن حضرت صالح( ع ) با قوم خود پس از هلاكتشان و خطاب قرار گرفتن كشته‌شدگان جنگ بدر و احد توسط پيغمبر(ص) دلالت دارند. در بعضي از آيات سماع موتي از ايمان نياوردن كافران و عدم پذيرش سخن حق از سوي آنان حكايت مي‌كند. سلفيان با استناد به برخي آيات قرآن، مانند ‎«وَمَا أَنتَ بِمُسْمِعٍ مَّن فِي الْقُبُورِ»‏(فاطر / ۲۲)؛ «لَا تُسْمِعُ الْمَوْتَى» (نمل/۸۰)؛ ‎«إِنْ تَدْعُوهُمْ لا يَسْمَعُوا دُعاءَكُمْ» (فاطر/۱۴) و ...، منكر قدرت شنيداري مردگان شده‌اند. اين ديدگاه پيامدهايي مانند انكار جايگاه توسل به پيامبران و اولياء، زيارت قبور مسلمانان و شفاعت در پي دارد. ازاين‌رو ضروري است كه آيات مختلف در اين زمينه موردبررسي قرار گيرند. همه مفسران قرآن بر اساس ظاهر آيات قرآن، در مورد شهدا اين اصل را مي‌پذيرند و اختلاف در مورد ساير اموات مي‌باشد كه آيا ساير مردگان هم قدرت شنيداري دارند يا خير؟ اين پژوهش با روش توصيفي-تحليلي به بررسي تطبيقي ديدگاه محمدشفيع عثماني و آيت‌الله جوادي آملي در مسئله سماع موتي پرداخته است. يافته‌هاي پژوهش بيانگر آن است كه اختلاف چنداني در مسئله سماع موتي بين اين دو مفسر با اينكه از دو مكتب فكري متفاوت هستند، وجود ندارد؛ زيرا هر دو مفسر با استناد به آيات، سخنان پيامبر اسلام(ص) و سخنان حضرت صالح(ع) در اين مسئله، شنيدن مردگان را تأييد مي‌كنند. علاوه بر اين علامه جوادي آملي معتقد هستند شهدا از درجه زندگي برزخي بالاتري برخوردار هستند