بررسي روانشناسي داستان شروع يك زن فريبا كلهر براساس نظريۀ شخصيت فرويد

زمينه و هدف: فرويد نظريۀ شخصيت را در سه ساحت «نهاد»، «خود»، و «فراخود» ارائه داده است كه هر سه بمنزلۀ انگاره هايي ذهني براي فهم بهتر و تشريح روان ناخودآگاه انسان در ارتباط با خودآگاه هستند. كاربست نظريۀ او در متون ادبي در بررسي اعمال و رفتار شخصيتها، راهگشاي شناخت زواياي پنهان آنها و سير روانشناسي روايت داستاني است. در اين پژوهش، با هدف تحليل روانشناسي، داستان شروع يك زن فريبا كلهر، با تكيه بر نظريۀ شخصيت فرويد در سه ساحت خود، فراخود، و من بررسي شده است. روش مطالعه: اين پژوهش با مطالعۀ كتابخانه اي انجام شده و به شيوۀ توصيفي-تحليلي نوشته شده است. جامعۀ آماري تحقيق كتاب «شروع يك زن» اثر فريبا كلهر ميباشد. يافته ها: موضوع محوري داستان شروع يك زن، دغدغه ها و روابط عاطفي زنان است. هر يك از ساحتهاي خود، فراخود و نهاد، در اين داستان با اعمال و رفتار شخصيت اصلي و ارتباطش با شخصيتهاي ديگر قابل تحليل است. سفر پروين به ايران، برقراري ارتباط عاطفي با بهرام، انجام اعمال نفساني، آزادي غرايز وي هستند كه تعادل ميان نهاد و فراخود را برهم زده است. اما سرانجام به ياري فراخود كه به صورت وجدان اخلاقي با تداعي نيمكت امام زمان در متن تكرار شده است، از بهرام دوري ميكند و رابطه اش را به دوستي اجتماعي تقليل ميدهد، با همسرش ميماند و به كانادا برميگردد. در مقابلِ او دوستش، كه هم اسم او و همكلاسيش بوده است و همزمان با بهرام ارتباط دارد، از همسرش جدا ميشود و در خانۀ بهرام ميماند. نتيجه گيري: شخصيت اصلي داستان در نقش «خود» است كه ميان گرايش به نهاد و توجه به فراخود در كشاكش است، و عاقبت به تعادل نهاد و فراخود ميرسد. او با اينكه همسرش را دوست دارد، بي‌دليل به دنبال طلاق است و در روابط عاطفي خود با بهرام به سوي نهاد گرايش مييابد، اما سرانجام با وجدان اخلاقي از نهاد دور ميشود و زندگي با همسرش را ادامه ميدهد.