بررسي مؤلفه هاي مثبت انديشي در غزليات صائب تبريزي بر مبناي نظريۀ مثبت نگر مارتين سليگمن

زمينه و هدف: روانشناسي مثبتگرا يكي از جديدترين گرايشهاي علم روانشناسي است كه با تمركز بر استعدادها و توانمنديها و ارزشهاي منحصربفرد انساني، به دنبال ارتقاي سلامت و بهبود كيفيت زندگي است و با شناخت و طبقه بندي قابليتها و فضيلتها و كشف زواياي پنهان وجودي انسان، او را در بهره گيري از نيروهاي نهفتۀ درون و برون ياري ميكند. روانشناسي مثبتگرا مفاهيمي همچون خرد، عشق، مهرورزي و نوع‌دوستي، شادكامي، بردباري، خوشبيني، و اميد را در بر ميگيرد و در تثبيت و تعميم آنها ميكوشد. ادبيات فارسي نيز همواره مفاهيمي از اين دست را در خود پرورانده و ارائه داده است. صائب تبريزي يكي از شاعراني است كه در آثار خود به اين موضوعات نيز پرداخته است. بر اين اساس هدف اين پژوهش بررسي مؤلفه هاي روانشناسي مثبت‌نگر و همسويي آنها در غزليات صائب تبريزي با هدف ادغام آراي روانشناسي نوين با نظريّات روانشناسي اصيل موجود در فرهنگ خودي است. روش مطالعه: اين پژوهش با روش توصيفي – تحليلي و ارائۀ نمودار دايره اي انجام گرفته است. در راستاي هدف پژوهش، به بررسي غزليات شش جلدي صائب تبريزي به تصحيح محمد قهرمان (1364)، انتشارات علمي و فرهنگي پرداخته شده است. يافته ها: در پايان بررسي غزليات صائب و شرح و تفاسير آن و تبيين مؤلفه هاي روانشناسي مثبت‌نگر، مضاميني كه دقيقاً با اين مؤلفه ها همخواني دارند، تحليل شده و مشخص گشت ميان مفاهيم روانشناسي مثبت‌نگر سليگمن و اين مفاهيم در غزليات صائب تا حدّ زيادي همسويي وجود دارد. بسامد اين فضيلتهاي ششگانه در انديشه و كلام او بترتيب عبارتند از: انسانيت (33 درصد)، تعالي و معنويت (20 درصد)، عدالت (15 درصد)، شجاعت (12 درصد)، خرد و دانش (10 درصد)، و ميانه روي (10 درصد). نتيجه گيري: براساس يافته هاي پژوهش حاضر ميتوان نتيجه گرفت آنچه امروزه انديشمندان غرب تحت عنوان روانشناسي مثبتگرا ارائه كرده اند، در آثار ادبي ايران زمين، از جمله غزليات صائب تبريزي، با شواهدي دلكشتر و زيباتر ديده ميشود، كه با انسجام و استفادۀ روزمره از مفاهيم آن اشعار ميتوان، بصورت كاربردي از آثار روحي و رواني آن بهره مند شد. در واقع نتايج به دست‌آمده نشان ميدهد بسياري از دانشهاي مدرن كه ريشۀ آنها در تمدن نوپاي غرب جستجو ميشود، قرنها پيش در گنجينۀ فرهنگ اسلامي- ايراني موجود بوده است.