فرم و فرم‌ گريزي در غزل پست ‌مدرن فارسي

زمينه و هدف: فرم نظم و شكلي است كه در بيان محتواي اثر ادبي و هنري به كار ميرود. فرم‌ گريزي در شعر، فاصله ‌گرفتن از جلوه ها و اصول نظم و برهم‌ زدن و گسيختن بافت و معناي شعر است. هدف پژوهش حاضر اين است كه مؤلفه هاي فرم‌گريزي را در غزل پست‌مدرن بررسي و معرفي كند. روش مطالعه: براي شناخت پيوند ادبيات در عصرهاي گوناگون و ميزان تغييرپذيري و توليد انواع قالبها و ناهنجاريهاي ادبي، اين مطالعه با روش تحليلي و مقايسه اي انجام شده است. جستار حاضر با استفاده از مطالعات كتابخانه اي، غزليات پست‎مدرن شاعران محمدسعيد ميرزايي، سيدمهدي موسوي، آزاده بشارتي، وحيد نجفي، بهمن انصاري، اصغر معصومي، فاطمه اختصاري و الهام ميزبان را بطور موردي بررسي نموده است. يافته ها: در بخش زباني و ادبي نشانه‏هاي غزل پست‌مدرنيسم در اشعار بشارتي، نجفي، ميرزايي، موسوي، اختصاري، انصاري، و ميزبان بصورت دستكاري رديف و قافيۀ غزل، بكارگيري كلمات خودساخته، نامفهوم و بيگانه، تصويرسازيهاي عجيب و بديع، بيان تخيل و خواستۀ شاعر، انحراف از قواعد نحوي، آوايي و نوشتاري و دستور زبان فارسي است. نتيجه گيري: شاخصترين شگردهاي فرم‌گريزي در غزل پست‌مدرن گسيختگيهاي آوايي و زباني، گسيختگيهاي تصويري، زبان‏پريشي، شكستن مرز ميان حقيقت و وهم، تغيير ناهنجار قافيه و رديف و نحو همراه با نوآوري هستند كه براي مبارزه با سنت و بيانِ بهتر و راحتتر مقصود و معني ذهني به كار گرفته ميشوند.