معرفي نسخۀ خطي كنزالجواهر السنيۀ في الفتوحات السليمانيه و سبك‌شناسي آن

زمينه و هدف: تاريخ همواره در دل خود وقايعي داشته است كه قطعاً بسياري از پژوهشها به آن اشاره اي نداشته اند؛ بنابراين بديهي است معرفي هر يك از متون تاريخي كهن نقش بسزايي در آشكار ساختن زواياي مبهم و تاريك گذشته دارد. نسخۀ «كنزالجواهر السنيۀ في الفتوحات السليمانيه» يكي از اين آثار ارزشمند در زمينۀ تاريخنگاري عثمانيان به ‌شمار ميرود و از معدود كتابهايي است كه دربارۀ تعدادي از جنگهاي سلطان سليمان اول (974-926)، همزمان با حكومت اين پادشاه به رشتۀ تحرير درآمده است. در اين تحقيق، علاوه بر معرفي اين نسخۀ خطي و مؤلف آن، به بررسي ويژگيهاي سبكي اين اثر پرداخته شده است. روش مطالعه: روش پژوهش در اين مقاله بصورت توصيفي-‌تحليلي است. يافته ها: نسخۀ خطي «كنزالجواهر السنيۀ في الفتوحات السليمانيه» اثر شاه قاسم مخدومي تبريزي، از نويسندگان قرن دهم هجري، است. شاه ‌قاسم بن شيخ مخدومي (متوفي948ه.ق)، از خطاطان شناخته شده اي است كه پس از جنگ چالدران در سال 920ه.ق، با تعدادي از اهل حِرف و علما به استانبول مهاجرت كرد. اين نسخه به سفارش سلطان سليمان، دهمين پادشاه حكومت 625 سالۀ عثماني، نگاشته شده است و افزون بر ارزش تاريخي، آگاهيهاي گرانسنگي دربارۀ اتفاقات پيش‌آمده در چند جنگ عثمانيان ارائه ميدهد. نتيجه گيري: نثر اين كتاب از نمونه هاي نثر فني و مصنوع قرن دهم هجري است. نثري آميخته به نظم دارد و پر از عبارت‌پردازي، ذكر مترادفات و آيات و احاديث است. از خصيصۀ مهم متن، اطناب و به كارگيري جملات طولاني است و از بين آرايه هاي بديعي ميتوان به انواع سجع، جناس، قرينه سازي و هم‌آوايي اشاره كرد كه نقش زيادي در ايجاد موسيقي كلام دارد. همچنين بنا به قاعدۀ مصنوع ‌بودن متن، تشبيه و استعاره، بويژه در مقدمۀ كتاب، زياد به چشم ميخورد. بيشتر اشعار به كاررفته در متن سرودۀ مؤلف است و بحر متقارب مثمن محذوف، كه بحر شاهنامه است، در اين متن بسيار ديده ميشود.