بررسي مشابهتهاي زباني ميان پندنامه هاي قرن پنجم هجري (دستورالملوك، سياستنامه، قابوسنامه، نصيحه الملوك غزالي)

زمينه و هدف: مباحث مربوط به ادبيات تعليمي و انديشۀ سياسي در ايران، با تمركز بر دورۀ اسلامي، محقق را مستقيماً به مجموعه اي از آثار ارجاع ميدهد كه ذيل عنوان سياستنامه در دوره هاي مختلف تاريخ به نگارش درآمده اند. سياستنامه نويسي در اين دوران حاصل انباشت دوگانگي فكري فرهنگي است كه از سويي بازتابي از انديشۀ سياسي در دوران ايران باستان و از ديگر سو با رگه هايي از انديشۀ سياسي اسلامي درهم ‌آميخته است. سياستنامه، قابوسنامه، نصيحهالملوك، و دستورالملوك كه همگي در قرن پنجم هجري تأليف شده اند، پندنامه هايي شامل دستورات عملي براي هدايت و راهنمايي درباريان در امور سياسي از عاليترين درجه يعني پادشاه تا فروترين درجه يعني عمال و كارگزاران است. در اين تحقيق به بررسي مشابهتهاي زباني ميان دستورالملوك، سياستنامه، قابوسنامه و نصيحهالملوك غزالي پرداخته شده است. روش مطالعه: اين مقاله با شيوۀ توصيفي و تحليلي سعي دارد با رويكردي مقايسه اي، مشابهتهاي زباني اين چهار متن را در دو زمينۀ آموزه هاي مربوط به سياست و كشورداري، و اخلاق فردي بررسي كرده و به اين پرسش پاسخ دهد كه آيا بين اين آموزه ها در چهار متن يادشده تفاوتي هست يا نه؟ يافته ها: متون چهار اثر مذكور، از نظر حكايت‌محوري، اطناب، صورتهاي نشانه دار، تقسيم و ايضاح، صورتهاي تأكيدي، تكرار، ترادف، تضاد/ پارادوكس، سياقۀالاعداد و عدم استفاده از موازنه و سجع مشابهتهاي زيادي دارند. نتيجه گيري: ويژگيهايي چون سادگي و رواني، استشهاد به آيات و احاديث، حكايت‌محوري، تكرار و ترادف، ساختهاي متناقض، استفاده از وجه هاي خاص فعلي و آرايه هاي ادبي‌ چون ارسال‌المثل و تقسيم و ايضاح پس از ابهام بعنوان شاخصه هاي زباني مشترك به خصوصياتي قابل ‌تعميم در اين پندنامه ها بدل شده است.