بررسي مقايسه اي و آسيب‌شناسانۀ طنز كودك و نوجوان با رويكرد نظريۀ روانشناسي اضطراب اساسي كارن هورناي

زمينه و هدف: مقالۀ پيشِ ‌رو ميزان بازتاب اضطراب اساسي طبق نظريۀ نقد روانشناسي كارن هورناي در داستانهاي كودك و نوجوان را مورد بررسي قرار داده است تا به آسيب‌شناسي محتواي داستانهاي طنز بپردازد. كارن هورناي ريشۀ بسياري از رفتارهاي پرخاشگرانه، تدافعي، انزوا و گاه مِهرطلبانۀ افراد را در كودكي آنان و ناشي از وجود اضطراب در محيط خانواده و جامعه ميداند. نويسندگان پژوهش حاضر بر آنند تا دو مجموعۀ داستاني طنز كودك و نوجوان «من نوكر بابا نيستم» اثر احمد اكبرپور و «عشق خامه اي» اثر شهرام شفيعي را از ديدگاه روانشناسي كارن هورناي و موضوع اضطراب اساسي بررسي كنند تا مشخص شود فضاي كداميك از داستانهاي ذكرشده سبب ايجاد اضطراب و تنش روحي در مخاطب كودك و نوجوان شده است. روش مطالعه: اين پژوهش به ‌شيوۀ توصيفي-تحليلي بر مبناي مطالعات كتابخانه اي صورت گرفته است. يافته ها: در داستان من نوكر بابا نيستم شدّت تحقير، ترس، اضطراب و انزواي شخصيت اصلي داستان بسيار زياد است؛ تا جايي كه شخصيت مضطرب و ازهم‌گسيختۀ داوود به دليل استبداد پدر، دچار كابوسهاي شبانه ميگردد و به انزواطلبي بعنوان يكي از سازوكارهاي دفاعي از نظر كارن هورناي متوسّل ميشود. در مقابلش در داستان عشق خامه اي انسجام و عشق ميان اعضاي خانواده با زباني طنز به تصوير كشيده شده است و به لحاظ مكانيسمهاي اضطرابي، شاهد ميزان كمتري از پريشاني و احساس حقارت هستيم. نتيجه گيري: داستان عشق خامه اي اثر شفيعي در ترسيم شخصيتهاي داستاني كه از سلامت و صحّت روحي و رواني بيشتري برخوردارند، نسبت به داستان من نوكر بابا نيستم اثر اكبرپور، از موفقيت بيشتري برخوردار است و از اين زاويه كه وظيفۀ نويسندۀ كودك و نوجوان، بويژه در عرصۀ طنز، القاي آرامش، امنيت و احساس كرامت است، به نظر ميرسد موفقيت شهرام شفيعي در داستان عشق خامه اي بسيار بيشتر از داستان من نوكر بابا نيستم از اكبرپور ميباشد.