سبك شناسي غزليات عصمت بخارايي

زمينه و هدف: غزل از رايجترين قالبها در گسترۀ ادب فارسي است و كمتر شاعري را ميتوانيافت كه غزل نسروده باشد. عصمت بخارايي شاعر دوره تيموري و از غزلسرايان بنام اين دورهاست كه غزليات عاشقانه و عارفانه زيبايي سروده است. در اين مقاله دويست غزل از غزلياتعصمت بخارايي را از سه ديدگاه سبك زباني، ادبي و فكري مورد بررسي قرار داده ايم.روش مطالعه: پژوهش فعلي با توجه به ماهيت نظري آن برمبناي مطالعات كتابخانه اي والكترونيكي و به سبك توصيفي- تحليلي صورت پذيرفته است و جامعه و محدودۀ مدنظر ديوانعصمت بخارايي به كوشش احمد كرمي ميباشد.يافته ها: براساس يافته هاي اين پژوهش، شعر عصمت بخارايي درمقايسه با ديگر شاعران همدورهخود، داراي نازك خياليها و مضمون سازيهاي پيچيده و دير فهم نيست. زبان شعري او ساده وروان است و اصطلاحات و تعبيرات عاميانه چشمگيري در آن مشاهده نميشود. در غزليات خوداز مضامين عارفانه و قلندرانه بهره برده است.نتيجه: شاعر از وزنهاي آرام و سنگين و جويباري مانند( رمل و هزج)كه مناسب مضامين دلنشينعاشقانه و بيانگر احساسات شاعر در غم و اندوه است استفاده كرده است. توجهي خاصي به قافيهو رديف نشان داده و تقريبا غزلياتش از عيوب قافيه خاليست.از صنايع بديعي تكرار و جناس بهوفور استفاده كرده است. از آوردن عبارتهاي ثقيل و مهجور عربي خودداري كرده است.عصمتبخارايي از تشبيهات حسي به حسي و عقلي به حسي به فراواني استفاده كرده است. استعاراتعصمت بعيد و دور از ذهن نيست و در اشعار قدما نيز ديده ميشود. تلميح نيز در اشعارش ازجايگاه خاصي برخوردارند اما نوآوري در آنها ديده نميشود و تكراري است. مضمون اصلي اشعارشعشق و فراق معشوق و سوز ودداز برخاسته از اين عشق است. همچنين غزلياتي حاوي مضامينقلندرانه و عارفانه نيز دارد و بشيوه پيشينيان با زهاد رياكار در جنگ و جدل است.