بررسي تأثير درآمدهاي نفتي بر تحقق درآمدهاي مالياتي، در شرايط رانت جويي مالياتي: رويكرد DSGE

ماليات اصلي‌ترين و پايدارترين منبع مالي دولت است كه نقش مهمي در افزايش درآمد دولت دارد. تحقق درآمدهاي مالياتي به ساختار اقتصادي كشورها بستگي دارد، طي سال‌هاي اخير بالا بودن سهم درآمدهاي نفتي نسبت به درآمدهاي مالياتي در بودجه دولت، موجب شده تا ساختارهاي مالياتي كشور به خوبي شكل نگرفته و افراد تمايل چنداني براي پرداخت ماليات نداشته باشند. لذا هدف مطالعه حاضر بررسي اثر درآمدهاي نفتي بر تحقق درآمدهاي مالياتي، در شرايط رانت‌جويي مالياتي، با به كارگيري الگوي تعادل عمومي پويايي تصادفي(DSGE) و طيدوره زماني 1399-1370 با لحاظ واقعيت‌هاي اقتصاد ايران و متشكل از بخش‌هاي خانوار، بنگاه، نفت، دولت و بانك مركزي مي‌باشد. نتايج بيانگر آن است كه افزايش درآمدهاي نفتي در ابتدا منجر به افزايش سطح قيمت‌ها، واردات و درآمدهاي مالياتي دولت مي‌گردد ولي در ادامه با توجه به افزايش سطح قيمت‌ها و كاهش قدرت خريد، انگيزه افراد براي رانت‌جويي مالياتي( گزارش كمتر درآمد و سود واقعي، فعاليت‌هاي خارج از سيستم رسمي مالياتي و تعويق پرداخت) افزايش يافته و بخشي از درآمدهاي مالياتي تحقق نمي‌يابد. از آن جايي‌ كه كاهش درآمدهاي مالياتي منجر به كاهش منابع عمومي بودجه دولت و كسري بودجه مي‌گردد، لذا پيشنهاد مي‌گردد سياست‌هاي اقتصادي كشور در راستاي محدودسازي فضاي رانت جويي اجرا گردند.