مقايسه‌ي تجمع سرب و ميزان رشد دو جمعيت فلز دوست و غير فلزدوست Marrubium cuneatum در شرايط هيدروپونيك

پژوهش حاضر به‌منظور بررسي ميزان سرب در خاك‌هاي معدن سرب و رويشگاه تنگ‌دوزان و مقايسه صفات رويشي و انباشت سرب جمعيت فلزدوست و غيرفلزدوست Marrubium cuneatum  در سال 1397 در دانشگاه اصفهان انجام شد. گياهان هر دو جمعيت به محيط‌هاي هيدروپونيك منتقل شدند و به‌مدت 14 روز در معرض تيمارهاي مختلف سرب قرار گرفتند. نتايج نشان داد بالاترين ميزان سرب موجود در خاك‌هاي اطراف معدن (1968 ميلي‌گرم در كيلوگرم)، بيش از 72 برابر ميانگين جهاني است. صفات رويشي با افزايش غلظت سرب در هر دو جمعيت كاهش يافت اما همواره ميزان اين كاهش، در جمعيت فلزدوست كمتر بود بطوري‌كه در تيمار 200 ميلي‌گرم در ليتر سرب، محتواي نسبي آب و وزن تر اندام‌هاي هوايي به‌ترتيب در جمعيت فلزدوست 13.9 و 32.3 درصد ولي در جمعيت غيرفلزدوست 29.7 و 84.9 درصد نسبت به گروه شاهد هر جمعيت كاهش داشت. تجمع سرب در اندام‌هاي هوايي و ريشه هر دو جمعيت با افزايش غلظت سرب در محيط افزايش داشت و در تيمارهاي بالاي سرب همواره ميزان اين تجمع در جمعيت فلزدوست بيشتر بود. به‌طور‌ي‌كه غلظت سرب در ريشه و اندام‌هاي هوايي آن در بالاترين سطح سرب در ريشه و اندام‌هاي هوايي هر گياه جمعيت فلزدوست 15.2 و 0.9 ميلي‌گرم بود كه به‌ترتيب 3.1 و 3.6 برابر جمعيت غيرفلزدوست بود. ميزان تجمع سرب در ريشه هر دو جمعيت در تمام تيمارها بيش از 15 برابر تجمع آن در ساقه است. جمعيت فلزدوست با داشتن سيستم دفاعي كارآمد، در شرايط انباشت بيشتر سرب مي‌تواند رشد كرده و نسبت اندام‌هاي هوايي به ريشه را افزايش دهد بنابراين مي‌توان از آن براي گياه‌پالايي بهره برد.