تغيير حسابرس و چسبندگي حق‌الزحمه حسابرسي بعد از رتبه‌بندي موسسه‌هاي حسابرسي

حق‌الزحمه حسابرسي متأثر از عوامل مختلفي است ولي تغييرات در آن به‌طور كامل با تغيير در عوامل مؤثر بر حق‌الزحمه حسابرسي، تبيين ‌نمي‌شود. درواقع، ميزان افزايش در حق‌الزحمه حسابرسي، هنگام انتظار افزايش در هزينه‌ها، بيشتر از ميزان كاهش در حق‌الزحمه حسابرسي، هنگام انتظار كاهش در هزينه‌هاست كه از اين پديده با ‌عنوان چسبندگي حق‌الزحمه حسابرسي ياد ‌مي‌شود. تغيير حسابرس مي‌تواند يكي از متغيرهاي تأثيرگذار بر چسبندگي حق‌الزحمه‌هاي حسابرسي باشد. هدف از پژوهش حاضر بررسي انواع مختلف تغيير حسابرس پس از رتبه‌بندي مؤسسه‌هاي حسابرسي بر چسبندگي حق‌الزحمه‌‌هاي حسابرسي است. بدين منظور، 691 مشاهده سال ـ شركت (114 شركت پذيرفته‌شده در بورس اوراق‌بهادار تهران) در طي سال‌هاي 1392 تا 1398 گرد‌آوري شده‌است. جهت تجزيه و تحليل داده‌ها از الگوي رگرسيون به روش داده‌هاي پانل و نرم‌افزار استاتا استفاده‌ شد. يافته‌ها نشان داد كه تغيير حسابرس تاثير معناداري بر چسبندگي حق‌الزحمه حسابرسي ندارد و اثر تغيير حسابرسان از طبقه اول و ساير طبقات به حسابرسان طبقه اول و تغيير حسابرسان از طبقه اول به ساير طبقات بر چسبندگي حق‌الزحمه‌‌ معنادار نيست؛ اما تغيير حسابرس از ساير طبقات به حسابرسان ساير طبقات، تاثير معناداري بر چسبندگي حق‌الزحمه دارد. يافته‌ها حاكي از آن است كه چسبندگي روبه پايين، نسبت به چسبندگي رو به بالا كمتر است و باوجود افزايش در هزينه‌هاي حسابرسي، حسابرسان اقدام قابل توجهي براي افزايش حق‌الزحمه‌هاي حسابرسي ننموده‌اند. يافته‌هاي پژوهش حاضر منطبق با نظريه قدرت چانه‌زني است. به اين صورت كه در بازارهاي متمركز، حسابرسان از قدرت چانه‌زني بيشتري برخوردارند درنتيجه حق‌الزحمه حسابرسي را افزايش داده و چسبندگي رو به پايين در حق‌الزحمه وجود دارد. اما، در بازارهاي رقابتي (مانند بازار ايران)، صاحب‌كاران از  قدرت چانه‌زني بالاتري برخوردارند و چسبندگي رو به بالا در حق‌الزحمه حسابرسي افزايش مي‌يابد.