واكاوي مفهوم داستان‌سرايي در شكل‌گيري هويت مكان‌هاي گردشگري1

به رسميت شناختن نقش زبان در شكل‌گيري واقعيت اجتماعي شروع يك چرخش فكري اساسي در علوم اجتماعي و به‌تبع آن مديريت و تحقيقات مصرف‌كننده زير چتر پساساختارگرايي بود. در اين نظريه‌ها، زبان واقعيت اجتماعي را منعكس نمي‌كند، بلكه بر ساخت اجتماعي از واقعيت دلالت مي‌كند. مفهوم مكان نيز در اين چرخش بيش‌ازپيش مبتني بر خوانش مصرف‌كننده بوده است. اين پژوهش با هدف واكاوي مفهوم داستان‌سرايي در شكل‌گيري هويت مكان‌هاي گردشگري انجام شده است. پژوهش حاضر، از حيث هدف، بنيادي است و از نظر ماهيت و روش پژوهش از نوع اكتشافي است. در اين پژوهش، از روش پژوهش كيفي استفاده شده و داده‌هاي مطالعه به‌شيوهٔ مصاحبهٔ عميق و نيمه‌ساختارمند با مصاحبه‌شوندگان تا رسيدن به اشباع نظري جمع‌آوري شده است. رويكرد تحليل محتواي جهت‌دار براساس ماهيت مسئله استفاده شد. ازاين‌رو، از مصاحبه‌ها و ادبيات موثق موجود واحدهاي معنايي استخراج، تفسير، كدگذاري و مقوله‌بندي شد و درنهايت ارتباط آن‌ها ترسيم شد. نتايج حاصل از دوازده مصاحبهٔ انجام‌شده با نمونهٔ كنشگران صنعت گردشگري براساس شاخص‌هاي كليدي شناسايي‌شده نشان‌دهندهٔ مقولاتي نظير هويت فردي، هويت اجتماعي، كنشگري متقابل نمادين و روايتگري مكان بوده است. در انتها، براساس نتايج و تفاسير پژوهش، پيشنهادهاي لازم درخصوص شكل‌گيري هويت مكان، در قالب كشف، استخراج و معناسازي روايات مكان ارائه شده است. يافته‌ها حاكي از آن است كه داستان‌هاي بازتاب‌‌يافته از روايات موجود در مكان به‌منزلهٔ يك كالاي مصرفي در هويت فردي و اجتماعي تأثير مي‌گذارد و در قالب كنش متقابل نمادين به ديگري منتقل مي‌شود. هويت مكان ساختي اجتماعي است كه هدف آن معنابخشي و تقويت حس مكان به مخاطبان محلي و گردشگران بالقوه است. روايت‌هاي مكان مي‌توانند در خلق ارزش و توسعهٔ تجاري‌سازي مكان سودمند باشند.