شناسايي و تبيين شاخص‌هاي نخبگي و ارائة چارچوبي براي كشف نخبگان علمي در حوزة علوم انساني

هدف: هدف پژوهش حاضر شناسايي و تبيين شاخص‌هاي نخبگي و ارائه چارچوبي براي كشف نخبگان علمي در حوزة علوم انساني است.روش‌شناسي: پژوهش حاضر از نوع كاربردي علم سنجي است كه براي انجام آن از روش‌هاي كمّي و كيفي به صورت آميخته استفاده شده است. بنابراين، براي پاسخگويي به بخش‌هايي از اين پژوهش از روش كتابخانه‌اي و براي بخش‌هاي ديگر، از روش پيمايشي استفاده به عمل آمده است. نمونه آماري در اين پژوهش براي پاسخگويي به سوال نخست، شاخص‌ها و معيارهاي نخبگي 4 مورد از جوايز، جشنواره‌ها و طرح‌هاي حمايتي ايراني و 12 مورد از جوايز، جشنواره‌ها و طرح‌هاي حمايتي خارجي در حوزه‌ي علوم انساني است. در اين مرحله شاخص‌ها و معيارهاي نخبگي يكسان‌سازي شدند و با توجه به جامعة هدف، به 2 بخش شاخص‌هاي شناسايي نخبگان علمي جوان و شاخص‌هاي شناسايي نخبگان بزرگسال دسته‌بندي شدند. جامعة آماري در اين پژوهش شامل؛ صاحب‌نظران حوزة علوم انساني است كه با روش نمونه‌گيري هدفمند غير‌تصادفي انتخاب شدند و در نهايت پژوهش با استفاده از روش نمونه‌گيري گلوله برفي با 20 نفر ادامه پيدا كرد.براي تجزيه و تحليل داده‌ها با استفاده از آمار توصيفي - استنباطي و با بكارگيري نرم افزارهاي اكسل و اس پي اس اس از پارامترهاي ميانگين، انحراف معيار و هم‌چنين آزمون t تك نمونه‌اي استفاده به عمل آمده و نتايج در قالب جدول و نمودار ارائه شد.يافته‌ها: بر اساس مطالعه و تحليل متون، 157 شاخص شناسايي شد كه با يكسان‌سازي، اين تعداد به 77 شاخص رسيد و در اختيار صاحب‌نظران علوم انساني قرار گرفت. نتايج نشان داد از ميان عوامل 51 گانه زيرمجموعه شاخص‌هاي كشف و شناسايي نخبگان علمي بزرگسالان كه مورد تأييد خبرگان بود، ميزان اهميت عامل ارائة نظرية معتبر علمي براي نخستين‌بار در دنيا كه مقبوليت و اعتبار عام يافته باشد و همچنين ايجاد يك حق پژوهش علمي نوين بين‌المللي كه با اقبال علمي بين‌المللي مواجه شده باشد بيشتر از بقيه عوامل بود. از طرفي، در بخش جوانان، شاخص ارزش دستاوردهاي نامزد از بيشترين اهميت برخوردار بودند. اين شاخص ابعاد مختلفي را در بر مي‌گيرد از جمله آنها مي‌توان: به پديدار ساختن علم، رفع مشكلات موجود در جامعه، رفع كمبودها يا ارائه پيشنهادهاي اصلي و خلاقانه، ارائه راه‌حل نوآورانه براي حل مشكلات كشوري يا ارائه روش و مفهومي اشاره كرد. در نتايج مربوط به وزن‌دهي شاخص‌ها در بخش جوانان بعد توانايي علمي با (وزن: 87.828) و در بخش بزرگسالان نيز بعد توانايي علمي با (وزن: 61.880) اهميت بيشتري داشتند.نتيجه‌گيري: با تحليل شاخص‌ها، چارچوب عملياتي پيشنهادي با دسته‌بندي توانايي علمي، اقتصادي، اجرايي، اجتماعي، ارتباطي بيان شد. چارچوب عملياتي مي‌تواند در بهبود تصميمات سياستگذاران و ارزيابي كنندگان نخبگان در شناسايي نخبگان علمي علوم انساني نقش مؤثري ايفا كند.