بهبود برنامه‌ريزي آبياري زعفران با استفاده از اندازه‌گيري‏‌هاي ميداني و مدل سازي گياهي

زعفران يكي از ارزشمندترين ادويه‌هاي جهان به شمار مي‌آيد و باتوجه به ارزش اقتصادي بالا و نياز آبي پايين، كشت آن در شرق ايران از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. در اين پژوهش كه در سال زراعي 1401-1400در مزرعه تحقيقاتي دانشگاه فردوسي مشهد صورت گرفت، مدل اكواكراپ جهت شبيه‌سازي عملكرد گياه زعفران با استفاده از اندازه‌گيري‌هاي ميداني واسنجي و صحت‌سنجي شد. بدين منظور رطوبت خاك، زيست‌توده و سطح سايه‌انداز گياه با تفكيك زماني نسبتا بالا در طول فصل رشد اندازه‌گيري گرديد. مقدار ضريب همبستگي پيرسون، ميانگين ريشه مربعات خطا، شاخص توافق ويلموت و ضريب كارايي نش - ساتكليف براي شبيه‌سازي رطوبت به ترتيب 0.87، 7.8 ميلي‌متر،0.92 و 0.62 ، براي زيست‌توده گياه 0.99، 0.3 تن برهكتار، 0.99 و 0.98 و همچنين براي سطح سايه‌انداز گياه 0.98 ،5 درصد، 0.98 و 0.93 به دست آمد. بازه‌هاي حساس گياه زعفران از طريق بررسي تغييرات وزن بنه دختري ، زيست‌توده و بهره‌وري آب در طول مراحل مختلف رشد نسبت به تنش آبي تعيين و يك سناريوي اصلاح‌شده جهت بهبود وضعيت آبياري مزرعه پيشنهاد گرديد. با اعمال اين سناريو و اجراي مدل، مقدار وزن بنه دختري از 5.550 به 7.693 تن بر هكتار و زيست توده از 7.204 به 9.395 تن بر هكتار افزايش يافت. مقدار بهره‌وري آب نيز از 3.50 به 3.69 كيلوگرم بر مترمكعب رسيد و 85 ميلي‌متر آب صرفه‌جويي شد.