ميشل دوسرتو و تاريخ‌نگاري زندگي روزمره: مواجهه‌اي خودتأملي از خلال تجربه مطالعات فرهنگي در ايران

آشنايي با ميشل دوسرتو در ايران، از خلال صورت‌بندي خاصي كه جان فيسك از كتاب دوسرتو، كردارهاي زندگي روزمره و به ويژه دو مفهوم استراتژي و تاكتيك به دست داده، ميسر شد. كاري كه فيسك با آراي دوسرتو، بي‌اعتنا به بينش متاروش‌شناختي او مي‌كند، جهان‌شمول‌كردن دوگانه‌هاي يادشده و متناظر ساختن «شيوه‌هاي عمل» با «شيوه‌هاي مصرف رسانه‌اي» است. با اين حال، دوسرتو متفكري چندوجهي و غني است كه به ويژه به سبب تلاش‌هاي قابل اعتنايش در نقطهٔ تعاطي تاريخ‌نگاري، روان‌كاوي، الهيات، زبان‌شناسي و انسان‌شناسي، شناخته مي‌شود. ايده‌ها و بينش روش‌شناختي و شناخت‌شناسانه او در حيطه تاريخ‌نگاري، به‌ويژه بحث مهم او دربارهٔ «عمل تاريخ‌نگارانه»، كه تلاشي براي پيوند مطالعات تاريخي با متاتاريخ‌نگاري بوده است، مي‌تواند مدخل مناسبي براي خروج از سردرگمي‌اي باشد كه مطالعات زندگي روزمره در ايران را براي بدل شدن به پروژه‌اي تاريخ‌نگارانه آزار داده است. در اين مقاله، نخست، مختصات «متاتاريخ‌نگاري» دوسرتو و تمايز آن با متاتاريخ‌نگاري‌هايي از سنخ كارهاي هايدن وايت شرح داده مي‌شود، سپس، اين ملاحظات روش‌شناختي و متاروش‌شناختي در پرتو يكي از شناخته‌شده‌ترين تك‌نگاري‌هاي تاريخي او، تسخير روح در لودون روشن‌تر مي‌شود. در انتها و جمع‌بندي بحث، در مواجهه‌اي خودتأملي، سعي كردم تبعات دوسرتو گريزي در مطالعات فرهنگي ايران، محدوديت‌هاي تحليل هم‌آيندي براي تاريخ‌نگاري زندگي روزمره و امكان‌هاي متاتاريخ‌نگاري دوسرتو براي رهايي از تنگناهاي موجود را به بحث بگذارم.