اثرات اقتصادي و اجتماعي توسعه كسب‌وكارهاي فصلي در فرآيند بيابان‌زدايي مراتع شهرستان آق‌قلا (استان گلستان)

تغييرات اقليم با كاهش ميزان بارندگي و افزايش نوسانات دمايي موجب تبديل مراتع به عرصه‌هاي بياباني شده است. در سال‌هاي اخير پروژه‌هاي مختلف بيابان‌زدايي در مراتع اجرا گرديد كه هر يك به نوبه خود اثراتي بر كسب‌وكارهاي محلي بر جاي گذاشته‌اند. در همين راستا تحقيق حاضر با هدف بررسي اثرات اقتصادي و اجتماعي توسعه كسب‌وكارهاي فصلي در فرآيند بيابان‌زدايي در مراتع شهرستان آق‌قلا گلستان صورت گرفت. جمعيت مورد مطالعه در اين تحقيق 122 بهره‌بردار بود كه 92 نفر از آن‌ها بر اساس جدول كرجسي مورگان به‌عنوان نمونه به شيوۀ طبقه‌اي تصادفي انتخاب شدند. ابزار سنجش تحقيق پرسشنامه محقق‌ساخت بود كه روايي محتوايي پرسشنامه از طريق دريافت نظرات كارشناسان و اعضاي هيأت مديره تعاوني مرتعداري بررسي شد. به منظور بررسي پايايي ابزار سنجش نيز ضريب آلفاي كرونباخ محاسبه گرديد كه متوسط آن 851/0 به دست آمد. نتايج تحقيق نشان داد، اثرات اقتصادي و اجتماعي توسعه كسب‌وكارهاي فصلي در فرآيند بيابان‌زدايي در حد زياد بود. يافته‌ها نشان داد، «نيروبخشي در مشاركت و همبستگي اجتماعي» و «تنوع‌بخشي به مشاغل»، به ترتيب بالاترين اثرگذاري اجتماعي و اقتصادي در كسب‌وكارهاي فصلي ايجاد شده ناشي از اجراي پروژه‌هاي بيابان‌زدايي را در منطقه مورد مطالعه داشته است. با توجه به نتايج به دست آمده، اشتغال‌زايي هدفمند از طريق معرفي مشاغل جايگزين دامداري و بهره‌گيري از پتانسيل نيروي انساني موجود در منطقه به ويژه زنان مي‌توان انگيزۀ حفاظت مشاركتي و ميزان اميد به زندگي را در آن‌ها افزايش داده و بر اساس شبكه سازي اجتماعي بين بهره‌برداران و تقويت سرمايه اجتماعي، سطح كسب‌وكارهاي عمليات بيابان‌زدايي را توسعه داد.