ماليه و وضع مالي ايران در دوره صدارت ميرزا حسين ‌خان سپهسالار(1290-1288ق / 1871-1873 م)

ميرزا حسين خان سپهسالار در حالي به منصب صدارت رسيد كه اوضاع اقتصادي و مالي كشور، بحراني و دولت در آستانه ورشكستگي قرار داشت. او براي بهبودي اوضاع اقتصادي و سامان دهي امور مالي كشور اصلاحاتي به عمل آورد. پژوهش حاضر با روش توصيفي-تحليلي به سنجش توفيق يا عدم توفيق برنامه ها و اصلاحات مالي سپهسالار به كمك اسناد مالي و تأثير آن ها بر جمع و خرج كشور خواهد پرداخت. يافته هاي پژوهش نشان مي دهد ميرزا حسين خان با تقويت قدرت مركزي، وضع قوانين و تشديد كنترل و نظارت بر حكام و كارگزاران ديواني، امور اداري و مالي را به سامان آورد. همچنين اصلاحات و سياست ماليِ انقباضي وي براي تأمين منابع مالي لازم جهت توسعۀ زير بنايي و اجراي طرح هاي بزرگ اقتصادي، با موفقيت همراه شد. بنابر اسناد مالي، دولت در پايان سال دوم صدارت ميرزا حسين خان – 1289-1290 ق- ضمن وصول مطالبات، پرداخت بدهي و بروات معوق خزانه و ايجاد توازن بين جمع و خرج، درآمد مازاد قابل توجه اي  داشت كه مبالغي از آن در خزانه پس انداز شد.