پيش‌بيني و بررسي روند تغييرات بارندگي و اثرات آن بر خشكسالي هواشناسي در جنوب حوضه رود ارس

خشكسالي پديده‌اي بهنجار و قابل تكرار است كه در اثر كاهش مقدار بارندگي در يك دوره زماني مشخص به وجود مي‌آيد. در پژوهش حاضر به بررسي روند تغييرات بارش و پيش‌بيني خشكسالي هواشناسي ۶ ايستگاه واقع در حوضه آبريز ارس پرداخته‌ شده است. جهت ارزيابي وضعيت شدت خشكسالي داده‌هاي بارش سالانه ايستگاه‌ها در دوره آماري (۲۰۲۱- ۱۹۸۷) با استفاده از شاخص استاندارد بارندگي (SPI) بررسي شد و با استفاده از مدل‌هاي سري زماني بارش MA، AR، ARMA و ARIMA شبيه ‌سازي و بر اساس معيار اطلاعاتي (AIC) بهترين مدل براي پيش‌بيني انتخاب شد. براي ايستگاه‌هاي اردبيل، خوي و اهر مدل (۰،۰،۱) ARIMA و براي ايستگاه‌هاي پارس‌آباد، ماكو و جلفا مدل (۰،۰، ۱) AR به‌عنوان مدل‌هاي داراي بهترين نتيجه انتخاب شدند. نتايج پيش‌بيني براي ۵ سال آينده نشان‌دهنده افزايش بارش است كه بر اساس آمار بارندگي موجود در سال‌هاي مربوطه، نتايج مدل‌هاي برازش يافته را قابل قبول مي‌كند. نتايج بررسي روند شاخص (SPI) نيز نشان داد هر ۶ ايستگاه در وضعيت نزديك به نرمال قرار دارند و بيشترين شدت خشكسالي شديد مربوط به ايستگاه خوي با ۱۴ درصد است. ايستگاه ماكو نيز با ۶ درصد فراواني شرايط مرطوب متوسط را در طول دوره موردمطالعه مشاهده كرده است. هم‌چنين نتايج تغييرات بارش با استفاده از آزمون شيب سن گوياي روند افزايش معني‌دار بارش در ايستگاه ماكو و افزايش بدون روند در ايستگاه‌هاي پارس‌آباد، خوي و جلفا و كاهش بدون روند در ايستگاه‌هاي اردبيل و اهر است.